مقدمه
يکي از معروفترين و به ياد ماندني‌ترين عملياتي که در دوران دفاع مقدس صورت گرفته است و توانسته ذهن بسياري از رزمندگان اسلام را به خود مشغول نمايد، عمليات کربلاي 5 است. اين عمليات در تاريخ 19 دي ماه سال 1365، حدود يک سال و نيم قبل از پايان جنگ تحميلي در منطقه غرب شهر خرمشهر و در محور شلمچه به سوي بصره انجام شد.
حال که حدود بيست و سه سال از سپري شدن و انجام عمليات کربلاي 5 و نيز بيش از بيست سال از زمان پايان يافتن جنگ تحميلي مي‌گذرد، فرصت مناسبي است تا برخي از کمتر گفته‌ها و کمتر شنفته‌ها درباره مسائل جنگ از ابعاد گوناگون مورد ارزيابي و تجزيه و تحليل قرار گيرد. در اين بررسي مي‌بايستي در کنار بحث از پيروزي‌ها، رشادت‌ها، شجاعت‌ها و فداکاري‌هايي که بسيار مهم و غرور آفرين است، ساير اتفاقات، مسائل و مشکلات مربوط به هر دوره از جنگ، وضعيت و شرايط دشمن، فشارهاي وارده بر رزمندگان اسلام و بر مردم کشور و نيز ارزيابي و تحليل هر عمليات به صورت جداگانه و نيز مجموعه نبردها در کنار يکديگر، صورت گيرد تا وقايع و حوادث جنگ، بهتر و واضح‌تر براي همگان و علاقمندان روشن شود. تاکنون، در اکثر مطالب انتشار يافته، بيشتر به شکل عاطفي و حماسيِ جنگ پرداخته شده است و کمتر ابعاد گوناگون و مؤلفه‌هاي مختلف هر عمليات به شکل تحليلي و عميق مورد بررسي، ارزيابي و تجزيه و تحليل قرار گرفته است. در اين نوشتار سعي شده است که به نقاط قوت و ضعف شرايط تصميم گيري در مورد اجراي عمليات کربلاي 5 پرداخته شود و برخي از مشکلات آن مورد اشاره قرار گيرد و به شرايط سخت آن دوران، نگاهي هر چند مختصر، افکنده شود.

چکيده
در سال‌هاي پاياني جنگ تحميلي، توان رزمي نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران، فقط امکان انجام يک عمليات بزرگ را ميسر مي‌ساخت. زيرا توان اقتصادي و پشتيباني کشور اجازه نمي‌داد که بيش از سالي يک بار، عملياتي تعيين کننده و بزرگ انجام شود. از سال 1362 به بعد، معمولاً امکانات و تجهيزات لازم براي اجراي يک عمليات جمع آوري مي‌شد و همه نيروها، بسيج مي‌گرديدند تا يک عمليات بزرگ برنامه‌ريزي و تدارک شود.

در اين سال ها، سپاه پاسداران انقلاب اسلامي، به عنوان تنها قدرت تهاجمي جمهوري اسلامي ايران، قادر بود تا سالانه حدود يکصد تا يکصد و پنجاه گردان نيروي آفندي را از بين مردم داوطلب سازماندهي نموده و با کمک آن‌ها يک نبرد بزرگ را انجام دهد. لازم به ذکر است که بهترين شرايط براي بسيج نيروهاي مردمي در پاييز و زمستان هر سال بود. در آن زمان قدرت تهاجمي ارتش بعثي، معمولاً دو برابر توان آفندي رزمندگان اسلام بود.
عمليات کربلاي 5 يکي از سخت‌ترين و دشوارترين عمليات دوران جنگ تحميلي است که در 19 دي ماه سال 1365 هجري شمسي طرح‌ريزي و اجرا گرديد. بخشي از اين عمليات که به نام کربلاي 4 خوانده مي‌شد به دليل عدم موفقيت و هوشياري دشمن در ابتداي اجرا، کنار گذاشته شد و محور اصلي عمليات که از شلمچه به سمت بصره بود، انجام شد.

تدارک گسترده براي تأمين نيروهاي داوطلب
از آنجا که طرح ريزي و اجراي هر نوع عملياتي در جنگ با شرکت و حضور نيروهاي داوطلب بسيجي امکان پذير مي‌بود، بنابراين قبل از شروع و اقدام به انجام عمليات کربلاي4، تبليغات گسترده‌اي صورت گرفت تا بتوان نيروي رزمنده مورد نياز اين عمليات را فراهم آورد. در توجيه فراخوان عمومي به مردم وعده انجام يک عمليات سرنوشت ساز داده شد. با تلاش‌هاي فراوان صورت گرفته، سپاهِ يکصد هزار نفريِ حضرت محمد (ص) براي انجام اين عمليات بزرگ از بسيجيان داوطلب مردمي عازم جبهه‌هاي جنگ شدند. لازم به ذکر است که در آن روزها، اقبال مردم براي رفتن به جبهه‌هاي جنگ کاهش يافته بود؛ به گونه‌اي که برخي از مسئولان عالي رتبه کشور معتقد بودند که سپاه قادر به جمع کردن دو هزار نفر از مردم هم، نيست. اين در حالي بود که طرح ريزي و انجام يک عمليات بزرگ نياز به حضور ده‌ها هزار نفر از بسيجيان داوطلب داشت تا بتوان گردان‌هاي رزمي مورد نياز را با کمک آنان سازماندهي نموده و واحدهاي تهاجمي را براي شکستن خطوط مستحکم دشمن و انهدام وي شکل داد. بدين منظور واحد بسيج مستضعفين سپاه، دست به ابتکار جديد زد و اعزام سپاه يکصد هزار نفري حضرت محمد (ص) را براي هفته بسيج سال 1365 در سالگرد تأسيس بسيج در روز 5 آذر در دستور کار خود قرار داد. براي تشويق مردم به حضور گسترده در جبهه‌هاي جنگ، 21 هزار پايگاه مقاومت بسيج که در آن سال در سراسر کشور، توسعه يافته بودند مأمور شدند تا با تماس و ارتباط با مردم، چنين نيرويي را فراهم آورند. حجت الاسلام محمد علي رحماني که در آن ايام مسئوليت واحد بسيج سپاه را برعهده داشتند مي‌گويند که با تفأل بر قرآن، اين سپاه به نام حضرت محمد (ص)، خوانده شد زيرا در مراجعه به قرآن مجيد سوره محمد (ص) آمده بود. در آن سال حضرت امام خميني از اينکه يکبار ديگر مردم با حضور گسترده خود در جبهه ها، توانستند قدرت جديدي را بيافرينند اظهار رضايت نموده و مسئولين مربوطه را دعا مي‌کردند.

نگاهي به روند برنامه ريزي و اجراي عمليات كربلاي 4
از اوايل سال 1365 که پاتک‌هاي دشمن در منطقه عملياتي والفجر8، دفع گرديد و مثلث فاو به طور کامل تثبيت شد، نياز به تعيين يک راهبرد جديد نظامي براي کشور بود تا بتوان براساس آن، سلسله عملياتي را طراحي نمود تا دشمن را به زانو درآورد. در آن زمان سپاه پاسداران انقلاب اسلامي که تنها توان و قدرت و بازوي تهاجمي ايران بود مي‌توانست سالانه يک عمليات بزرگ را برنامه ريزي و اجرا نمايد. بدين منظور معمولاً سپاه سالانه بين 100 تا 150 گردان رزمي را آماده مي‌کرد و در تابستان و پاييز تعداد عمليات کوچک و محدود و در فصل زمستان يک عمليات بزرگ را به ثمر مي‌رساند. طبيعتاً چنين شيوه‌اي که دشمن با آن آشنا شده بود نمي‌توانست راهکار اساسي براي تعيين تکليف جنگ باشد. بنابراين راهکار اساسي براي مقابله با تاکتيک پاتک‌هاي سنگين دشمن، پس از انجام يک عمليات از سوي رزمندگان اسلام و نيز غافلگير کردن دشمن نسبت به محور تلاش اصلي تهاجم قواي اسلام، حمله به مواضع وي از چند محور و هر محور با استعدادي حدود 100 گردان تهاجمي بود. سپاه در چنين شرايط پيشنهاد کرد تا براي تصرف بصره نيرويي بيش از 400 گردان آماده شود. البته اين طرح به دلايل مشکلات اقتصادي کشور، مورد موافقت مسئولين کشور قرار نگرفت و در نهايت قرار شد تا براي انجام عمليات سرنوشت ساز سال 1365، حدود 250 گردان رزمي آماده گردد.

اهداف عمليات کربلاي 4
در همه دوران جنگ تحميلي، رسيدن به شهر بصره، به دليل اهميت سياسي و نظامي آن، جزء اهداف قواي نظامي ايران به شمار مي‌رفته است. عمليات کربلاي 4، در تلاش بود تا با عبور يگان‌هاي رزمي از اروند از يک سو و حمله از محور شلمچه به عنوان يکي از معابر وصولي به شهر بصره، بخشي از اهداف عمليات بيت المقدس در سال 1361 را که به دليل کمبود نيرو و توان رزمي، نتوانسته بود به آن دسترسي پيدا بکند، تحقق بخشد. در چنين شرايطي برنامه ريزي براي انجام عمليات کربلاي4 به منظور رسيدن به «شرق بصره و منطقه تنومه» در محدوده سپاه سوم ارتش بعثي از يک سو و «عبور از اروند رود و رسيدن به منطقه زبير» در محدوده سپاه هفتم ارتش بعثي از سويي ديگر در دستور کار قرار گرفت. عمليات کربلاي 4 در تاريخ سوم دي ماه سال 1365 در منطقه‌اي به عرض حدود 40 کيلومتر از پاسگاه زيد عراق تا تقاطع رودخانه‌هاي اروند و کارون، انجام پذيرفت. برنامه اين نبرد، عبور رزمندگان اسلام از اروند رود، در جنوب شهر خرمشهر و مقابل شهر آبادان و آن سوي جزيره مينو، طرح ريزي شده بود و قرار براين بود تا منطقه جزيره ام الرصاص و ابوالخصيب واقع در 12 كيلومتري جنوب بصره، به تصرف قواي ايران درآيد و در نهايت رزمندگان اسلام، بتوانند خود را به منطقه زبير برسانند. محور اصلي تک در اين عمليات، عبور از اروند رود بود و محور شلمچه و پنج ضلعي به عنوان محور تک پشتيباني، در نظر گرفته شده بود.

اقدامات دشمن
غافلگير شدن ارتش بعثي در عمليات والفجر 8 که حدود يک سال قبل ازآن، از سوي لشکرها و تيپ‌هاي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي انجام شده بود، باعث شده بود تا دشمن تدابير و اقدامات لازم را براي کشف مکان و زمان عمليات بعدي جمهوري اسلامي ايران به کار گيرد. ارتش بعثي در اين راه از تصاوير ماهواره‌اي و از عکس‌هاي هوايي هواپيماهاي آواکس آمريکايي، مستقر در کشور عربستان و نيز از نفوذ جاسوسي سازمان منافقين، بهره مي‌برد. فرماندهان ارتش بعثي پس از انجام يک بازرسي ميداني، در آذر ماه سال1365 از خطوط مقدم جبهه در اروند رود، امکان عبور رزمندگان اسلام از اروندرود را منتفي دانسته و با توجه به تجربيات بدست آمده از عمليات والفجر 8 و نيز تمرکز قواي ايران در شلمچه و در حاشيه اروند رود، احتمال عمليات نيروهاي ايراني را در اين منطقه و نيز منطقه هورالهويزه، متصور مي‌دانستند. لازم به ذکر است که سپاه هفتم ارتش بعثي که در حاشيه اروند رود مستقر بود، با استفاده از تجربيات عمليات فاو، روش‌ها و تاکتيک‌هاي جديدي را براي مقابله با عبور غواصان از اروند رود و نيز شکستن خطوط اول خود، ابداع کرده که آنها را در زمان اجراي عمليات کربلاي 4 عليه قواي اسلام، بکار گرفت.

تاکتيک‌هاي ارتش بعثي
تاکتيک مهم دشمن براي ممانعت از عبور رزمندگان اسلام از اروند رود، عبارت بود از
1-کسب هوشياري مداوم نسبت به تحرکات رزمندگان اسلام از طريق جمع آوري اطلاعات از برنامه‌هاي قواي اسلام با کمک عکس‌هاي هوايي، شنود مخابراتي و مشاهده فعل و انفعالات جبهه خودي از طريق دکل‌هاي ديده باني و بازجويي از اسرا.
2-پرتاب مرتب منورهاي مختلف به منظور روشن نمودن فضاي اروند رود در شب
3-تيراندازي مداوم از طريق تيربارهاي مستقر در خط اول خود در کنار اروند رود بر روي رودخانه به منظور جلوگيري از حرکت غواص‌ها
4-زير آتش قرار دادن عقبه گردان‌هاي خط شکن با آتش سلاح‌هاي مختلف.

هوشياري و آگاهي دشمن
از دو هفته قبل از عمليات كربلاي4، قرارگاه خاتم الانبياء (ص) ـ مركز عمليات سپاه پاسداران انقلاب اسلامي ـ که در محلي به نام فاطميه مستقر بود، احساس کرده بود که دشمن تا حدي از انجام اين عمليات با خبر شده است. سردار احمد سوداگر در مصاحبه با پايگاه اينترنتي بازتاب، در هفته دفاع مقدس سال 1385 مي‌گويد: من در حين عمليات كربلاي5،كالكي را از يکي از سنگر‌هاي دشمن در جزيره بوارين پيدا كردم و نشان فرمانده سپاه دادم و گفتم كه اين كالك، نقشه عمليات خودمان و مربوط به طرح عملياتي كربلاي 4 است كه به زبان عربي نوشته شده است. در آن هنگام يكي از كالك‌هاي خودمان نيز همراهم بود و آن را در كنار كالك پيدا شده گذاشتم و ديدم بسيار شبيه به هم هستند. در کالک پيدا شده، نام همه لشكرها و يگان‌هاي عمل كننده سپاه در عمليات كربلاي 4، نوشته شده بود. مفهوم يافتن آن کالک از سنگر دشمن، اين بود كه در عمليات كربلاي4، فردي، اطلاعات را برده و به ارتش بعثي داده است. البته بعداً معلوم شد كه اين کالک، نقشه مربوط به برنامه ريزي‌هاي دو دوره پيش از طراحي نهايي عمليات كربلاي4 است و 3 ماه با تصميم نهايي و نقشه قطعي عمليات فاصله دارد.

شب عمليات وقتي که نبردها آغاز شد و يگان‌ها براي شکستن خط اول دشمن دست به کار شدند، معلوم شد که واحد‌هاي دشمن، هوشيار وآماده رويارويي با رزمندگان اسلام بوده و كاملاً مجهز و مهيا براي درگيري مي‌باشند. در واقع مي‌توان گفت که ارتش بعثي به تاکتيک ويژه اين عمليات که عبور غواصان خط شکن از بين دو جزيره ام الرصاص و ام الطويل و رسيدن به ساحل جنوبي اروند رود را متوجه شده بود. با آغاز تهاجم قواي اسلام، ارتش بعثي بلافاصله عليه رزمندگان اسلام وارد عمل شد و پاتک‌هاي خود را آغاز کرد. صدام، اين ضد حمله را حصاد الاکبر يعني «دروي بزرگ» نامگذاري کرد.

ناکامي عمليات کربلاي 4
فرمانده كل سپاه، پس از اطمينان از اينكه ادامه عمليات و تهاجم، موفقيت چنداني را در پي نخواهد داشت عليرغم اينكه برخي از يگان‌ها توانسته بودند تا از اروند رود عبور کرده و تا حدي جلو بروند و خطوط اول دشمن را شكسته و حتي قسمتي از منطقه ابوالخصيب را نيز تصرف كرده بودند، ادامه عمليات را متوقف كرده و در اوايل صبح به نيروها دستور بازگشت داده شد و تا اندکي گذشته از بعدازظهرِ روز اول عمليات، همگي لشکرها و تيپ‌هاي تک کننده، به مواضع قبلي خود بازگشتند.

دلايل عدم موفقيت عمليات کربلاي 4
به نظر مي‌رسد که اين عمليات به علل و دلايل ذيل با ناکامي مواجه شد.
1- نَشت اطلاعاتي و تلاش دشمن جهت کسب آگاهي از نيروهاي خودي از طريق برخي افراد جاسوس
2- اخبار و اطلاعاتي که دشمن از ماهواره‌هاي خارجي دريافت مي‌کرد.
3- پي بردن دشمن به تاکتيک‌هاي قواي ايران در عبور از رودخانه و نحوه ي شکستن خط و حمله به مواضع دشمن

نکات فوق را مي‌توان از عمده عوامل عدم موفقيت در عمليات كربلاي 4 به شمار آورد. بدين ترتيب، عمليات يک روزه کربلاي 4، بدون نتيجه قابل قبول و به منظور کم شدن تلفات خودي متوقف شد و از ادامه تک توسط ساير يگان‌هاي دنبال پشتيبان جلوگيري به عمل آمد.
لازم به ذکر است که در آن زمان، براي شناسايي، برنامه ريزي و طراحي عمليات کربلاي4، و نيز براي بازسازي و تجهيز لشکرها و تيپ‌هاي سپاه، بيش از هشت ماه وقت صرف شده بود تا آمادگي لازم براي اجراي عمليات به وجود آيد. از سوي ديگر براي انجام اين عمليات 270 گردان نيروي رزمي از سوي سپاه تدارک ديده شده بود که به دليل متوقف شدن عمليات، حدود 210 گردان آن هنوز وارد عمل عليه دشمن نشده بودند.

روند تصميم‌گيري براي انجام عمليات کربلاي 5
ناکامي در عمليات کربلاي 4، به شکل نا مطلوبي موقعيت برتر جمهوري اسلامي ايران را که با فتح فاو حاصل شده بود، تحت تأثير قرار داد. شايد اگر عمليات كربلاي4 در تاريخ 3/10/65 كه بر آن، نام «عمليات سرنوشت‌ساز» نهاده بودند موفق مي‌شد، عملياتي به نام كربلاي5 در منطقه شلمچه، صورت نمي‌گرفت. معمولاً ناکامي‌ها، شکست‌ها، عدم پيروزي‌ها، مشکلات و پيچ و خم‌هاي موجود بر سر راه هر عمليات، برخي از رزمندگان و مسئولين جبهه‌هاي نبرد را منفعل، بعضي‌ها را عصباني و ناراحت و برخي را به فکر فرو مي‌برد و آنها را براي حرکت و اقدام آينده، وادار به‌انديشيدن و تفکر مي‌کند. آنها اقدامات و تلاش‌هاي گذشته و تحولات نبردهاي انجام شده را مورد بررسي قرار داده، نقد مي‌کنند و با ارزيابي نقاط قوت و ضعف عمليات نا موفق و ناکام انجام شده، راهي را براي رسيدن به پيروزي در آينده مي‌جويند.

اقدامات فريب و برنامه ريزي مجدد
پس از ناكامي در عمليات كربلاي4، تصميم بر آن گرفته شد كه با انجام اقداماتي، به دشمن نشان داده شود كه عمليات اصلي سالانه ايران، همين نبرد بوده و آن هم به شكست انجاميده است. البته همين طور هم بود و دشمن هم درست فهميده بود. ولي دشمن متوجه نشد که ايران درصدد است که از اين شکست و از اين عدم موفقيت، به عنوان مقدمه‌اي براي يک پيروزي جديد در طراحي عمليات آينده استفاده کند. تبليغات ايران هم در آن زمان، براي به اشتباه‌انداختن دشمن، اين عمليات را نبردي مي‌خواند که ضربات مهلکي بر دشمن وارد کرده و آن را تهاجمي مهم و تعيين کننده به شمار مي‌آورد. سپاه در اين شرايط، بلافاصله خود را براي طراحي مجدد و اجراي عمليات، در نيمي ديگر از منطقه عملياتي نبرد كربلاي4 يعني از محور شلمچه تا كانال ماهي، خود را آماده مي‌کرد. بلافاصله پس از پايان گرفتن عمليات کربلاي 4 که در آن شصت گردان از نيروهاي رزمنده، وارد عمل شدند، فرمانده کل سپاه سه تن از فرماندهان را به پايگاه هوايي اميديه که فرمانده جنگ حجه الاسلام و المسلمين آقاي هاشمي رفسنجاني در آنجا مستقر بود اعزام و به ايشان اعلام نمود که سپاه ظرف ده روز آينده در منطقه شلمچه وارد عمل خواهد شد گرچه در آن زمان بسياري از فرماندهان لشکرهاي سپاه، درباره موفق بودن يک عمليات گسترده در شلمچه دچار ترديد بوده و از سوي ديگر براي آماده کردن واحد‌هاي خود، نياز به زمان داشتن ولي بلافاصله پس از خاتمه عمليات کربلاي 4، طرح چگونگي انجام مانور در منطقه شلمچه تعيين و به آنها اعلام گرديد. بنابراين در واقع مي‌توان گفت كه عمليات كربلاي5، مرحله دوم و يا نيمه ديگر عمليات كربلاي4 بود.

ضرورت انجام عمليات کربلاي 5
انجام عمليات کربلاي 5، مي‌توانست تا حدودي بحران روحي ناشي از عدم موفقيت و ناکامي در عمليات کربلاي 4 را جبران نموده و آن را پشت سر بگذارد. از سوي ديگر در آن زمان، دشمن بطور مرتب به مراکز صنعتي کشور، نيروگاه‌هاي برق، کارخانه ها، ايستگاه‌هاي راه آهن و قطارها و پادگان‌هاي نظامي، حملات هوايي انجام مي‌داد، به طوري که شرايط به گونه‌اي شده بود که اکثر نيروگاه‌هاي برق کشور با نيمي از ظرفيت خود کار مي‌کردند. کمبود برق باعث شده بود که مردم اکثر نقاط کشور روزانه حدود سه ساعت برق نداشته باشند کمبود برق موجب مشکلاتي براي کارخانجات از جمله براي کارگاه‌هاي ساخت قايق‌هاي مورد نياز جبهه‌هاي جنگ شده بود رفتن برق بعضاً موجب قطعي آب نيز مي‌گرديد. بمباران‌هاي دشمن ادامه داشت. در حملات هوايي به پايگاه هوانيروز باختران حدود چهل بالگرد نظامي خسارات جدي ديده و 9 خلبان شهيد شدند هر روز کشتي‌هاي ايران در خليج فارس مورد حمله قرار مي‌گرفتند حملات ارتش بعثي به مناطق مسکوني و به مردم بي پناه به طور بي‌سابقه‌اي افزايش يافته بود و جنگ شهرها ادامه داشت. در اين شرايط، فشار براي انجام يک عمليات بزرگ در جبهه‌هاي جنگ به منظور پاسخ دادن به شرارت‌هاي دشمن، بر روي رزمندگان اسلام زياد بود. نظر امام خميني بر اين بود که هر کجا مي‌خواهيد عمل کنيد ولي به دشمن زمان ندهيد بنابراين کشور و شرايط جنگ، در آن زمان، نياز به يك عمليات موفق بزرگ داشت تا هم قواي دشمن در مواضع پدافندي باقي بمانند و هم بتوان با يك پيروزي نظامي، راه را براي تلاش‌هاي سياسي مسئولان کشور، جهت پايان دادن به جنگ تحميلي باز كرد و هم بتوان با انجام يک عمليات بزرگ در جبهه‌هاي جنگ، پاسخي به تهاجمات دائمي دشمن در حمله به تأسيسات نفتي ايران و نيز به مردم بي پناه در شهر‌هاي مختلف کشور داد. لازم به ذکر است که در اوايل سال 1365 در ارزيابي وضعيت دشمن،
فرماندهان سپاه به اين نتيجه رسيدند که اگر جمهوري اسلامي ايران پس از تصرف فاو نتواند گام‌هاي بلند‌تري برداشته و عمليات وسيع‌تر و گسترده‌تري را نسبت به عمليات والفجر8 انجام دهد ارتش بعثي با تمرکز قواي خود به مواضع رزمندگان اسلام حمله خواهد کرد و جنگ جديدي را در جبهه‌هاي زميني آغاز خواهد کرد.

وضعيت دشمن پس از پايان عمليات کربلاي 4
با تجزيه و تحليلي كه از شرايط و وضعيت دشمن، صورت گرفت، اينگونه جمع بندي شد كه:
1- رژيم صدام تصور مي‌کند كه عمليات كربلاي 4 تنها عمليات بزرگ ايران در سال 1365 بوده كه ناكام مانده است. بنابراين نيروهاي دشمن در آرامش نسبي به سر مي‌برند.

2- با اطلاعات کسب شده از دشمن مشخص شد که ارتش بعثي فرمانده هان خود را به مرخصي فرستاده و خيالش از ادامه نبرد راحت شده است. به طوري که گفته مي‌شد که در برخي از يگان‌هاي دشمن تا 40 درصد سربازان و نظاميان آن به مرخصي رفته‌اند.

3- با توجه به اينكه دشمن به خاطر انجام عمليات کربلاي 4 همه نيروهاي احتياط خود را در منطقه عملياتي كربلاي 4 و در جنوب اروند رود مستقر كرده است، بنابراين چنانچه از سوي رزمندگان اسلام، عمليات جديدي در منطقه شلمچه صورت گيرد، انتقال اين نيروهاي دشمن به منطقه جديدِ درگيري، زمان بر خواهد بود و ارتش بعثي، حداقل به دو هفته زمان براي اين جابجايي، نياز دارد. لازم به ذکر است که در آن هنگام، نشان‌ها و علايمي حاكي از جابجايي اين نيروها به منطقه عملياتي كربلاي 5 يعني محور شلمچه وجود نداشت.