به گزارش مجاهدت از مشرق، کتاب «پشت میز نَشینها» به خاطرات و سیره شهدا، تلاش میکند نسل امروز بهویژه مدیران و مسئولان را متوجه ابعاد اجتماعی و مدیریتی زندگی شهدا کند؛ ابعادی که کمتر در روایتهای عمومی دیده شده و اغلب پشت خاطرات فردی و خانوادگی آنان پنهان مانده است.
در سه دهه گذشته، بخش عمده روایتها از شهدا به موضوعاتی همچون نماز اول وقت، روزهداری، احترام به والدین یا فداکاریهای فردی در زندگی خانوادگی اختصاص داشته است. این موضوعات هرچند مهماند، اما سبب شده تصویر شهدا محدود به جنبهای فردی از دینداری شود.
به باور مولف، شهدا صرفاً برای اقامه شعائر فردی به جبهه نرفتند، بلکه دغدغه آنها پاسداری از عدالت اجتماعی و سلامت نظام نیز بوده است. همین نگاه، نقطه تمایز کتاب «پشت میزنَشینها» با بسیاری از آثار مشابه در حوزه دفاع مقدس است.
کتاب مجموعهای از خاطرات کمتر شنیدهشده از شهدا را نقل میکند؛ خاطراتی که در آنها بیش از آنکه از حالات عبادی سخن گفته شود، به نگاه آنان نسبت به مدیریت، عدالت اجتماعی و پرهیز از فساد پرداخته میشود.
در بخشی از کتاب، مولف به رفتار شهید ناصر کاظمی، فرماندار پاوه، اشاره میکند. کاظمی زمانی که رئیسجمهور وقت نامهای در توصیه یکی از نزدیکان خود به او ارسال کرد، نامه را پاره کرد و کنار گذاشت. دلیل او روشن بود: «اهل پارتیبازی و سفارش نیستم، حتی اگر از طرف رئیسجمهور باشد.» این روایت نشان میدهد شهدا همانقدر که نسبت به نماز و روزه حساس بودند، نسبت به عدالت و مبارزه با رانت نیز ایستادگی داشتند.
مختاری در بخش دیگری از کتاب با استناد به سخنان شهید علیاصغر چیتسازیان یادآور میشود: «اگر میخواهی از سیمخاردار دشمن عبور کنی، اول باید از سیمخاردار نفس خودت عبور کنی.» نویسنده توضیح میدهد که این گذشت تنها در ترک لذتهای فردی یا دنیوی خلاصه نمیشد، بلکه در عرصه اجتماعی نیز معنا داشت؛ شهدا از رشوه، رانت، اسراف و بیعدالتی عبور کردند تا الگوی رفتاری آنان در همه شئون زندگی قابل استفاده باشد.
مولف تأکید میکند که در روایتهای عمومی از شهدا، همواره مردم عادی مخاطب پیام شهید معرفی شدهاند؛ پیامهایی همچون نماز اول وقت، رعایت حجاب یا احترام به والدین. اما واقعیت این است که بخشی از پیام شهدا نیز خطاب به مسئولان بوده است. شهدا با شیوه زندگی و رفتار مدیریتی خود نشان دادند که فساد، رانت و بیعدالتی نیز به اندازه بیدینی، مغایر با ارزشهای اسلامی است.
کتاب در این بخش تلاش دارد نسل جدید مدیران کشور را متوجه این نکته کند که شهدا تنها برای شهادت به میدان نرفتند، بلکه برای ساختن آیندهای بهتر جان خود را فدا کردند. آیندهای که بدون سلامت اداری، کارآمدی مدیریتی و رعایت عدالت اجتماعی تحقق نخواهد یافت.
«پشت میز نَشینها» همچنین به جایگاه دفاع مقدس در تربیت نیروی انسانی میپردازد. به باور مختاری، دفاع مقدس تجربهای بیبدیل در عرصه سازماندهی، مدیریت و تربیت نیرو بود که با وجود همه محدودیتها و کمبودها، به موفقیتهای بزرگی منجر شد.
مولف تأکید میکند که اگر جمهوری اسلامی به دنبال ایجاد «دولت اسلامی» است، باید الگوهای مدیریتی شهدا را جدی بگیرد. دفاع مقدس نشان داد که با ایمان، تعهد و پرهیز از فساد میتوان در کوتاهترین زمان بیشترین دستاوردها را کسب کرد. او بر این باور است که راه رسیدن به جامعه اسلامی و تمدن نوین اسلامی نیز از همین مسیر میگذرد.
این کتاب در قالب مجموعهای از خاطرات و تحلیلها تنظیم شده است. هر خاطره با یک توضیح تحلیلی همراه است تا پیام آن برای مخاطب امروز روشن شود. رویکرد نویسنده نه صرفاً روایت تاریخی، بلکه ارائه الگوی کاربردی برای مدیران و مسئولان امروز است.
از همین رو، مخاطب اصلی کتاب، «پشت میز نَشینها» همان مسئولانی هستند که در موقعیتهای تصمیمگیری قرار دارند. مختاری تأکید میکند که نسل امروز باید بداند «به احترام خون شهدا» تنها به معنای رعایت حجاب یا برگزاری مراسم مذهبی نیست، بلکه مسئولیتپذیری در قبال بیتالمال، پرهیز از پارتیبازی و حفظ عدالت اجتماعی نیز بخشی از این احترام است.
این اثر نشان میدهد که نگاه به شهدا نباید تنها به حوزه فردی محدود شود. همانطور که شهدا برای نماز و روزه ارزش قائل بودند، نسبت به بیتالمال، عدالت اجتماعی و پرکاری نیز حساسیت داشتند. چنین نگاهی میتواند هم نسل جوان را با ابعاد تازهای از زندگی شهدا آشنا کند و هم برای مسئولان امروز، کارکردی راهبردی داشته باشد.
در بخشی از کتاب میخوانیم:
حقوق ریاست جمهوری
رئیسجمهور شهید، حجتالاسلام سید ابراهیم رئیسی، با اینکه در کارش تعطیلی نداشت و شبها جلسه برگزار میکرد و برخی جمعهها به سفرهای استانی میرفت، نه تنها حقوق اضافه کاری نمیگرفت، بلکه دستور داده بود حقوق ریاست جمهوریاش را نصف پرداخت کنند.
گفته بود همان نصف حقوق برایش کافی است.
روز آخر، زمانی که ایشان از آستان قدس رضوی میرفتند به من گفتند: «آقای مهندس، تمام هزینههای من را در این سه سالی که اینجا بودم حساب کنید و بگویید.» زیر بار نمیرفتم و میگفتم چنین چیزی امکان ندارد، چون هزینههای تولیت جزء آستان و مخارج موقوفات است. اما اصرار کردند که هزینهها را حساب کنم. وقتی رقم را به ایشان گفتم، دیدم روی یک برگه چک بانکی نوشتند و به من دادند و گفتند: «به حساب آستان واریز کنید.»
کتاب «پشت میزنشینها» را میتوان بخشی از جریانی در ادبیات دفاع مقدس دانست که به جای تمرکز صرف بر خاطرات فردی و خانوادگی شهدا، بر جنبههای اجتماعی و مدیریتی آنان تمرکز دارد. این رویکرد میتواند راه را برای بازخوانیهای متناسب با نیازهای جامعه امروز باز کند.
کتاب «پشت میزنَشینها» نوشته مسعود مختاری و از سوی انتشارات روایت فتح منتشر شده و به بهای ۱۶۵ هزار تومان در ۱۶۸ صفحه در دسترس علاقهمندان قرار دارد.
