خمیازه

به گزارش مجاهدت از مشرق، یورو نیوز نوشت: آکادمی پزشکی خواب آمریکا در گزارشی جدید از خواب‌آلودگی به عنوان «یک نگرانی جدی سلامت عمومی با پیامدهای گسترده» یاد کرده است.

دکتر اریک اولسون، رییس این نهاد و متخصص خواب در کلینیک مایو مینه‌سوتا در آمریکا، در این رابطه می‌گوید: «از تصادفات ناشی از رانندگی در حالت خواب‌آلود تا خطاهای محیط کار و خطرات درازمدت برای سلامتی، آثار خواب‌آلودگی روزانه بیش‌ازحد هم فرد را تحت تأثیر قرار می‌دهد و هم جامعه را.»

کم‌خوابی، دروازه‌ای به سوی بیماری‌های مزمن

خواب باکیفیت شبانه، به میزان دست‌کم ۷ تا ۸ ساعت با کاهش خطر ابتلا یا تشدید بیماری‌هایی چون دیابت، افسردگی، بیماری قلبی و کلیوی، فشار خون بالا، چاقی و سکته مغزی ارتباط مستقیم دارد.

به‌ گفته دکتر اولسون، «با توجه به اینکه یک‌سوم بزرگسالان آمریکایی از خواب‌آلودگی شدید روزانه شکایت دارند، یافتن راه‌هایی برای شناسایی، ارزیابی و درمان این وضعیت از اهمیت بالایی برخوردار است.»

با این حال، بسیاری از افراد نشانه‌های خواب‌آلودگی را، مانند چرت زدن در جلسات کاری، نادیده می‌گیرند و آن را جدی نمی‌گیرند.

دکتر کریستن ناتسون، متخصص خواب و استاد نورولوژی در دانشگاه نورث‌وسترن شیکاگو، در این خصوص می‌گوید: «اگر فردی در یک جلسه کسل‌کننده چرت می‌زند، این نشانه کمبود خواب است. کسی که خواب کافی داشته، حتی در خسته‌کننده‌ترین جلسه هم خوابش نمی‌برد.»

وی تأکید می‌کند: «خواب‌آلودگی مفرط نه تنها عملکرد روزانه را مختل می‌کند، بلکه می‌تواند نشان‌دهنده اختلالات زمینه‌ای خواب یا سایر مشکلات سلامت باشد. اگر فردی مکرراً دچار چنین وضعیتی است، باید با پزشک خود مشورت کند.»

خطرات پنهان کم‌خوابی

وقتی بدن در وضعیت کم‌خوابی مزمن قرار می‌گیرد، مکانیزم‌هایی را فعال می‌کند تا وضعیت را عادی جلوه دهد. با این حال دکتر ایندرا گوروبهگاواتولا، استاد خواب‌پزشکی در دانشگاه پنسیلوانیا، هشدار می‌دهد که «با محرومیت مزمن از خواب، توانایی ما برای درک میزان واقعی ناتوانی‌مان کاهش می‌یابد. ما تصور می‌کنیم حالمان خوب است، در حالی که نیست.»

وی می‌افزاید: «وقتی آزمون‌های شناختی و حافظه و واکنش‌سنجی انجام می‌دهیم، متوجه می‌شویم که افراد دچار اشتباهات زیادی می‌شوند، ولی همچنان به اشتباه فکر می‌کنند در وضعیت خوبی هستند. این خیلی ترسناک است.»

یکی از پدیده‌های خطرناک ناشی از خواب‌آلودگی شدید، «ریزخواب‌ها» هستند؛ لحظاتی بسیار کوتاه که مغز به‌طور ناخودآگاه برای چند ثانیه خاموش می‌شود، در حالی که فرد حتی متوجه آن نمی‌شود.

دکتر گوروبهگاواتولا هشدار می‌دهد: «مغز وارد فازهای کوتاه دو تا ده ثانیه‌ای از خواب می‌شود و بعد دوباره بیدار می‌شود. اگر در حال رانندگی یا انجام کاری حساس باشید، این می‌تواند بسیار خطرناک باشد. اگر حس می‌کنید ممکن است خوابتان ببرد، به این حس توجه کنید؛ چون به‌معنای آن است که رانندگی یا کار در آن لحظه ایمن نیست.»

آمارها نشان می‌دهند تنها در آمریکا سالانه نزدیک به ۱۰۰ هزار تصادف رانندگی به دلیل خواب‌آلودگی رخ می‌دهد.

چگونه خواب‌آلودگی‌تان را ارزیابی کنید؟

به‌گفته دکتر گوروبهگاواتولا، مقیاس‌هایی مانند پرسشنامه خواب‌آلودگی اپوورث (ESS) به تشخیص میزان خواب‌آلودگی کمک می‌کنند.

در این آزمون از افراد پرسیده می‌شود که احتمال خواب رفتنشان در شرایط مختلف، مانند نشستن ساکت پس از ناهار، دراز کشیدن بعدازظهر، نشستن در مکان عمومی، مطالعه، گفت‌وگو با دیگران، مسافر بودن در ماشین، ماندن در ترافیک و یا تماشای تلویزیون چقدر است.

امتیازها از صفر (هیچ احتمالی) تا سه (احتمال زیاد) هستند و حداکثر نمره ۲۴ است. نمره بالای ۱۰ نشانگر خواب‌آلودگی شدید و نیاز به مداخله درمانی است.

این در حالی است که علائم فیزیکی نیز با افزایش کم‌خوابی شدت می‌گیرند؛ مانند افتادگی پلک‌ها، خم شدن بدن، دشواری در نشستن صاف، سرگیجه، لرزش دست‌ها و حتی بی‌مبالاتی و رفتارهای آنی.

علل دیگر خواب‌آلودگی

علاوه بر کمبود خواب، مشکلاتی مانند آپنه خواب، بی‌خوابی، سندرم پای بی‌قرار، اختلالات ریتم شبانه‌روزی، دردهای مزمن و مصرف برخی داروها نیز می‌توانند باعث خواب‌آلودگی شوند. در چنین مواردی، مشورت با متخصص خواب ضروری است.

به‌ گفته او، سبک زندگی هم نقش مهمی در این امر دارد: «نوشیدن بیش از حد کافئین، مصرف الکل پیش از خواب، استفاده از ماری‌جوانا، میزان ورزش، و کیفیت پایین بهداشت خواب (مانند اتاق روشن، گرم یا پرسروصدا) همگی بر خواب تأثیر منفی می‌گذارند.»

در حالی که برخی تصور می‌کنند الکل یا ماری‌جوانا به خواب بهتر کمک می‌کند، متخصصان هشدار می‌دهند که این مواد کیفیت خواب را کاهش می‌دهند. بدن پس از متابولیسم الکل در نیمه شب بیدار می‌شود و ماری‌جوانا نیز باعث احساس خستگی بیشتر در روز بعد می‌شود.

به گزارش مجاهدت از مشرق، اگر می‌بینید بارهاوبارها طی روز خمیازه می‌کشید، البته ممکن است خسته باشید یا دلیل دیگری وجود داشته باشد. کارشناسان می‌گویند زیاد خمیازه‌کشیدن می‌تواند دلایلی داشته باشد. این مطلب را بخوانید تا بدانید بدنتان با خمیازه‌های مکرر چه پیامی به شما می‌رساند.

بدنتان کم آب شده است

زیاد خمیازه‌کشیدن می‌تواند علامت دهیدراته شدن بدن باشد. اگر به‌اندازه کافی آب و مایعات ننوشید احتمالاً مکرراً خمیازه خواهید کشید. به‌اندازه نیاز آب ننوشیدن باعث کاهش جریان خون به سمت مغز شده و احساس خستگی در فرد ایجاد می‌کند. پس این بار که دیدید مدام خمیازه می‌کشید یک لیوان بزرگ آب بنوشید، شاید علت همین باشد.

عوارض جانبی داروهای مصرفی‌تان است

اگر داروهای مهارکننده‌ انتخابی بازجذب سروتونین (SSRI)، آگونیست دوپامین یا مهارکنندهٔ MAO B، مورفین یا متادون مصرف می‌کنید، خمیازه‌کشیدن و احساس خواب‌آلودگی می‌تواند از عوارض جانبی این داروها باشد. دلیل اینکه بعضی از داروها باعث خمیازه‌کشیدن می‌شوند این است که خمیازه توسط انواع فرارسان‌های عصبی در مغز کنترل می‌شود که این داروها بر آنها اثر می‌گذارند. البته بیشتر افرادی که این دسته از داروها را مصرف می‌کنند با خمیازه‌های زیاد روبرو نمی‌شوند؛ اما به‌هرحال این اتفاقی است که می‌تواند بیفتد و خوب است که از آن آگاه باشید.

اخیراً سکته مغزی کرده‌اید

خیلی از بیمارانی که اخیراً سکته مغزی داشته‌اند یا آنهایی که دچار بیماری پارکینسون هستند زیاد خمیازه می‌کشند. هم سکته مغزی و هم پارکینسون بر مغز اثر می‌گذارند و باعث اختلالاتی در مغز می‌شوند که تغییرات غیرعادی در دمای بدن ایجاد می‌کنند. زیاد خمیازه‌کشیدن می‌تواند واکنشی به این تغییرات غیرمنتظره باشد. پس می‌توان نتیجه گرفت که زیاد خمیازه‌کشیدن ممکن است علامتی از یک آسیب پنهان مغزی یا یک اختلال نورولوژیکی باشد.

استرس و اضطرابتان زیاد است

بله خمیازه می‌تواند ناشی از استرس و اضطراب هم باشد. استرس و اضطراب باعث افزایش هورمون کورتیزول می‌شود که محرکی برای خمیازه است.

آپنه خواب یا عارضهٔ تنفسی دیگری دارید

برخی از عوارض ریوی می‌توانند باعث زیاد خمیازه‌کشیدن شوند که یکی از شایع‌ترین آنها آپنه خواب است. در آپنه خواب، راه‌های هوایی فرد در خواب به طور کامل یا نسبی مسدود می‌شود و چند لحظه‌ای در تنفس اختلال ایجاد می‌نماید و همین باعث می‌شود فرد مکرراً از خواب بیدار شود. آپنه خواب می‌تواند باعث زیاد خمیازه‌کشیدن و دیگر علائم مانند خستگی طی روز، خوروپف کردن و مشکل در دقت و تمرکز شود.
آپنه خواب تنها عارضهٔ تنفسی نیست که موجب زیاد خمیازه‌کشیدن می‌شود؛ بیماری مزمن انسدادی ریه و آسم هم می‌توانند باعث همین اتفاق شوند. بیماری انسدادی مزمن ریه به گروهی از بیمارهای ریوی گفته می‌شود که باعث مشکلات تنفسی شده و علامت‌هایی مانند تنگی نفس و سرفه و خمیازه‌های زیاد ایجاد می‌کنند. آسم نیز یک عارضهٔ ریوی است که باعث التهاب و باریک شدن راه‌های هوایی شده و علائمی مانند خس‌خس سینه، مشکل در تنفس و زیاد خمیازه‌کشیدن ایجاد می‌نماید.

خسته هستید و بی‌خوابی داشته‌اید

خستگی دلیلی برای خمیازه‌کشیدن است که حتماً از آن خوب آگاهید اما باز هم لازم است در این لیست آن را یادآوری کنیم. بله، زیاد خمیازه‌کشیدن طی روز می‌تواند ناشی از این باشد که شب قبل خوب نخوابیده‌اید و حالا خسته‌اید یا اینکه از نظر جسمی و ذهنی احساس خستگی می‌کنید. گاهی آشکارترین جواب، همان جواب درست است!

اگر در هواپیما باشید یا به ارتفاعات بروید، یکی از واکنش‌های ناخودآگاه بدنتان خمیازه‌کشیدن خواهد بود؛ چون بدن سعی دارد فشار داخل گوشتان را تعدیل کند.
مغزتان داغ کرده است!

یک تئوری دیگر برای خمیازه‌کشیدن این است که خمیازه روش بدتان برای خنک‌کردن مغزی است که داغ‌کرده است! این تئوری می‌گوید شما بیشتر در موقعیت‌هایی که خیلی گرمتان است خمیازه می‌کشید. تنفس عمیق و باز کردن دهان می‌تواند مغز را کمی خنک کند.

با خمیازه‌های زیاد چه کنیم و آیا مراجعه به پزشک لازم است؟

اگر می‌بینید طی روز زیاد خمیازه می‌کشید فوراً نتیجه‌گیری نکنید که یک اختلال نورولوژیکی دارید و خودتان نمی‌دانید. اول با یک سؤال بدیهی شروع کنید: آیا به‌اندازه کافی می‌خوابم؟ خواب کافی یعنی ۷ تا ۹ ساعت خواب باکیفیت شبانه.

سپس دومین سؤال واضح را از خودتان بپرسید: آیا اغلب استرس دارید؟ اگر چنین است پس خمیازه‌ها به شما می‌گویند که باید بیشتر مراقب ذهن و روان خود باشید و حتی اگر لازم است به یک درمانگر مراجعه کنید تا روش‌های کنترل استرس و اضطراب را یاد بگیرید. یادتان نرود زیاد آب بنوشید؛ زیرا همان‌طور که گفتیم کم‌آبی بدن هم می‌تواند باعث خمیازه‌های زیاد بشود.

باز هم نگرانید؟ بسیار خب، به یک پزشک مراجعه کنید تا کمکتان کند علت را پیدا کنید. همیشه راه‌حل‌هایی وجود دارد پس تردید نکنید و از پزشک کمک بخواهید.

زیاد و پشت‌سرهم خمیازه‌کشیدن می‌تواند آزاردهنده باشد؛ اما این را نیز در نظر بگیرید که پیام بدنتان است که سعی دارد چیزی به شما بگوید و آگاهتان کند.

منبع: بهداشت نیوز