دستگاه دیپلماسی ایران

به گزارش مجاهدت از مشرق، وزارت امور خارجه ایران پنجشنبه شب در بیانیه‌ای در مورد لازم‌الاجرایی شدن این معاهده، اعلام کرد: «معاهده مشارکت جامع راهبردی» بین جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه که در تاریخ 27 دی 1403 توسط روسای جمهور ‌دو کشور در مسکو امضا شد، از امروز، پنج‌شنبه مورخ 10 مهر 1404، لازم‌الاجرا می‌گردد.

دستگاه دیپلماسی ایران تاکید کرد: انعقاد این معاهده منعکس‌کننده اراده رهبران دو کشور برای تعمیق روابط و تقویت مناسبات در همه حوزه‌های مورد علاقه دو کشور، بر مبنای احترام متقابل، حسن هم‌جواری و منافع عالیه مشترک دو ملت است.

طبق اعلام این وزارتخانه، معاهده مشارکت جامع راهبردی ایران-روسیه نقطه عطفی در تاریخ روابط دو کشور و نوید دهنده ارتقای سطح روابط دوستانه دو کشور در عرصه‌های مختلف مورد نظر طرفین می‌باشد.

در این بیانیه همچنین آمده است: این سند مهم با تعیین زمینه‌ها و اولویت‌های همکاری دو کشور، چارچوب روشنی برای تقویت مناسبات در حوزه‌های گوناگون دیپلماتیک، اقتصادی، تجاری، علمی-فناوری، انرژی، سرمایه‌گذاری، دفاعی، فرهنگی و … ترسیم می‌کند و بستر لازم برای هماهنگی و هم‌افزایی در جهت تامین منافع متقابل ‌و نیز اشتراک مساعی جهت صیانت از صلح و امنیت بین‌المللی و مواجهه با تهدیدها و چالش‌های فزاینده علیه حاکمیت قانون در سطح بین‌المللی و اصول و اهداف منشور ملل متحد فراهم می‌کند.

در پایان تاکید شده است: ایران و روسیه با وقوف نسبت به اهمیت بنیادین پاسداشت اصول و اهداف منشور ملل متحد برای حفظ صلح و امنیت بین‌المللی، از هیچ کوششی برای صیانت از چندجانبه‌گرایی و احترام به حقوق بین‌الملل از جمله از طریق تقویت همکاری در چارچوب سازمان‌ها و ترتیبات چندجانبه همچون بریکس و شانگهای فروگذار نخواهند کرد.

وزارت امور خارجه روسیه پیش از این با صدور بیانیه‌ای از لازم‌الاجرا شدن معاهده مشارکت راهبردی جامع بین فدراسیون روسیه و جمهوری اسلامی ایران از امروز خبر داده بود.

این وزارتخانه تاکید کرد: این معاهده بازتاب انتخاب راهبردی رهبران عالیرتبه سیاسی روسیه و ایران با هدف تقویت روابط دوستانه و حسن همجواری به شکلی جامع است که منافع بنیادی مردم دو کشور را تامین می‌کند.

به گزارش مجاهدت از مشرق، سید محمدتقی آقایان، کارشناس مسائل بین الملل در رابطه با تحولات اخیر در غرب آسیا نوشت: تحولات شتابان در ساختار امنیتی و سیاسی منطقه غرب آسیا، بار دیگر اثبات می‌کند که سیاست خارجی دیگر عرصه تعاملات صرفاً دوجانبه یا مبتنی بر معادلات کوتاه‌مدت نیست، بلکه در قالب منازعه‌ای چندلایه میان قدرت‌های ساختارزا و بازیگران درون‌زا معنا می‌یابد. امروز، جمهوری اسلامی ایران نه‌تنها به‌عنوان یکی از ستون‌های ثبات ژئوپلیتیک در منطقه، بلکه به‌مثابه معمار یکی از معدود راه‌حل‌های امنیت پایدار منطقه‌ای، مسئولیتی فزاینده در برابر واقعیت‌های نوظهور بر عهده دارد.

از همین منظر، رایزنی‌های منطقه‌ای اخیر دستگاه دیپلماسی ایران با محوریت کشورهای کلیدی نظیر مصر و لبنان و برخی دیگر از کشورهای منطقه، پاسخی حساب‌شده به دگرگونی‌هایی است که بخشی از آن در قالب گسترش «پیمان ابراهیم» توسط رژیم صهیونیستی، و بخشی دیگر در بستر مذاکرات غیرمستقیم با ایالات متحده آمریکا تبلور یافته است. این دو روند در ظاهر مستقل، اما در عمل بخشی از یک استراتژی کلان برای بازتعریف ساختار نظم منطقه‌ای به زیان بازیگران مستقل غرب آسیا هستند.

تلاش برای مهار ساختاری ایران در قالب پیمان‌ها

گسترش پیمان ابراهیم از سطح همکاری‌های نمادین به اتحادهای امنیتی، چرخشی از دیپلماسی نرمی است که اکنون به دنبال حاشیه‌نشین کردن ایران از معادلات منطقه‌ای با استفاده از سازوکارهای چندجانبه‌سازی جعلی است. هم‌زمان، رژیم صهیونیستی در حالی تلاش برای جذب بازیگران آفریقایی و عربی به این سازه امنیتی را تشدید کرده که حتی در سطح داخلی خود با بحران سیاسی و مشروعیت روبه‌روست.

در چنین شرایطی، قدرت بازدارندگی مقاومت که برای سال‌ها متکی بر حضور رهبری بی‌بدیلی چون سید حسن نصرالله بود، پس از شهادت وی در سال گذشته، دچار خلأ نمادین شد. اما سیاست تهران نه تداوم شخص‌محور یک رهبر، بلکه بازتولید ساختاری یک جبهه‌ی پایدار در برابر رژیم اشغالگر است. همین امر، اساساً ماهیت جدیدی به روابط تهران با بیروت بخشیده است: روابطی که اکنون نه صرفاً برپایه هم‌پیمانی ایدئولوژیک، بلکه با محوریت بازتعریف امنیت جمعی مقاومت سامان یافته است.

قاهره و ضرورت یک موازنه ژئوپلیتیک تازه

جمهوری اسلامی ایران قاهره را همواره بازیگری تعریف‌پذیر و موثر در نظم منطقه‌ای دانسته است. برخلاف روایت‌های رایج رسانه‌ای، مصر همواره تمایلاتی ساختاری برای حفظ استقلال استراتژیک خود داشته، و در موقعیت‌هایی حساس نقش «واسط تمدنی» میان شرق اسلامی و نظم مدرن را ایفا کرده است. دیدار اخیر با مقامات مصری، نه یک حادثه دیپلماتیک، بلکه بخشی از یک پازل استراتژیک گسترده است: بازگشایی محور تهران–قاهره به‌منظور توازن‌بخشی به محور عبری–عربی حتی در حد دیدارهای دیپلماتیکدر حال شکل‌گیری است.

باید توجه داشت که بازتعریف نقش مصر در غزه، هم‌زمان با تلاش اسرائیل برای مهندسی هویتی جهان عرب و تضعیف پیوستگی تاریخی مقاومت، فرصتی تاریخی برای بازاندیشی در نقش منطقه‌ای این کشور به وجود آورده است. از نگاه جمهوری اسلامی، هر نوع بازگشت مصر به هویت اصیل ضداستعماری خود، می‌تواند تعادل ژئوپلیتیکی غرب آسیا را به شکلی معنادار تغییر دهد.

دیپلماسی در میانه‌ی تهدید و چانه‌زنی

آنچه امروز در صحنه مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در جریان است، به‌وضوح معطوف به سطحی فراتر از پرونده هسته‌ای است. غرب تلاش دارد با نوسازی فشارهای اقتصادی، هم‌زمان با مهار منطقه‌ای ایران، مجموعه‌ای از امتیازگیری‌ها را در قالب یک «نظم کنترلی» تحمیل کند. در این میان، رژیم صهیونیستی کوشیده با تهدیدات نظامی و بازی روانی، صحنه مذاکرات را نیز به نفع خود شکل دهد.

در برابر چنین ترکیبی از چانه‌زنی و تهدید، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران نیازمند نوعی از دیپلماسی چندسطحی است:

دیپلماسی امنیتی در محور لبنان–سوریه و عراق

دیپلماسی ساختاری در محور مصر و شمال آفریقا

دیپلماسی واسطه‌ای در محور مذاکرات غربی

این سه سطح، وقتی با هم در یک چارچوب راهبردی سامان یابند، تنها در صورتی موثر خواهند بود که بازیگر مرکزی آنها (یعنی ایران) هم از انسجام درونی تصمیم‌گیری برخوردار باشد و هم قابلیت سازگاری فعال با تحولات منطقه‌ای را حفظ کند.

نتیجه‌گیری:

آینده از آن بازآفرینی‌های هوشمندانه است تهدید اسرائیل، توسعه پیمان‌های خصمانه و فشارهای چانه‌زنی‌محور آمریکا، نشان می‌دهند که سیاست خارجی ایران نه تنها باید واکنشی نباشد، بلکه به یک الگوی کنشگرای فعال و ابتکارمحور بدل شود. رایزنی‌های اخیر با مصر و لبنان، تنها بخشی از یک روند گسترده‌تر است که باید در سطوح رسانه‌ای، فرهنگی، امنیتی و اقتصادی نیز بازتاب یابد.

در این مسیر، بازتعریف نقش متحدان سنتی، استفاده از ظرفیت‌های جدید دیپلماتیک، و عبور از دوگانه «میدان ـ دیپلماسی» نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت استراتژیک برای ماندن در مرکز ثقل تحولات آینده خاورمیانه است.

منبع: قدسنا

شنبه گذشته مقامات ایرانی به رهبری «سید عباس عراقچی» وزیر امور خارجه ایران و مقامات آمریکایی به رهبری «استیو ویتکاف» فرستاده ویژه رئیس جمهور آمریکا با میانجی‌گری عمان در رم، پایتخت ایتالیا برای مرتبه دوم به‌طور غیرمستقیم گفت‌وگو کردند.

تاکنون، مقامات ایرانی از جمله عراقچی و مقامات آمریکایی از جمله «دونالد ترامپ» رئیس جمهور آمریکا دور دوم گفت‌وگوهای غیرمستقیم بین ۲ کشور را مثبت ارزیابی کرده‌اند.

در همین راستا، «باراک راوید» خبرنگار اسرائیلی پایگاه خبری آمریکایی «آکسیوس» در گزارشی به نقل از مقامات ارشد آمریکایی نیز از «پیشرفت بسیار زیاد طرفین» در طول مذاکرات خبر داد.

این پایگاه خبری همچنین در گزارش خود ادعا کرد که وزیر امور خارجه ایران در طول این گفت‌وگوها پیشنهاد داده تا طرفین بر توافقی موقت در جهت «تمدید مهلت گفت‌وگوها» برای رسیدن «به توافقی جامع» موافقت کنند.

راوید مدعی شد: «ترامپ مهلتی ۶۰ روزه برای رسیدن به توافق جامع با ایران تعیین کرده است. در صورت عدم رسیدن به توافقی جامع، ممکن است آمریکا به‌طور مستقیم به ایران حمله کند، یا از حملات احتمالی اسرائیل به ایران حمایت کند.»

آکسیوس اذعان کرد که تاکنون ترامپ درباره «مهلتی ۶۰ روزه» سخن نگفته است.

به اذعان آکسیوس، نمایندگی ایران در سازمان ملل ادعای راوید درباره پیشنهاد وزیر امور خارجه کشورمان را رد کرده است. وزارت خارجه آمریکا نیز گزارش راوید را تأیید نکرده است.

با این وجود، خبرنگار اسرائیلی آکسیوس ادعا کرد: «عراقچی به ویتکاف گفت که با توجه به ماهیت فنی دقیق هر توافق هسته‌ای، تکمیل مذاکرات ظرف ۶۰ روز بسیار دشوار خواهد بود. ویتکاف به عراقچی گفت که فعلاً نمی‌خواهد درباره توافق موقت صحبت کند. در عوض، او می‌خواهد روی دستیابی به یک توافق جامع در ۶۰ روز تمرکز کند.»

یک منبع آگاه نیز به آکسیوس گفت: «ویتکاف در ادامه به عراقچی گفت که در صورت موافقت طرفین روی ناممکن بودن رسیدن به توافقی جامع در مهلت تعیین شده، به توافق موقت فکر خواهد کرد.»

پایگاه خبری در ادامه به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی گزارش کرد: «عراقچی و ویتکاف در طول گفت‌وگوهای رم به پیشرفت‌های بسیاری دست پیدا کردند.»

ارزیابی مثبت همه طرفین از مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا

آکسیوس همچنین با اشاره به اظهارات اخیر وزیر امور خارجه ایران در طول سفر خود به پکن نوشت: «عراقچی روز چهارشنبه در جریان سفر به پکن رفت که ایران و آمریکا به درک بهتری درباره اصول توافق احتمالی دست یافته‌اند و اکنون فرصتی برای پیشرفت وجود دارد.»

پایگاه خبری همچنین با اشاره به بیانیه وزارت خارجه عمان پس از پایان دور دوم گفت‌وگوهای غیرمستقیم بین ایران و آمریکا گزارش کرد: «وزارت خارجه عمان در بیانیه‌ای پس از این مذاکرات اعلام کرد که طرف‌ها برای ورود به مرحله بعدی مذاکرات توافق کردند. بر اساس بیانیه عمان، ایران و ایالات متحده توافق کردند که بر روی یک توافق عادلانه، بادوام و الزام آور کار کنند که تضمین کند ایران به طور کامل عاری از سلاح های هسته‌ای و تحریم‌ها و حفظ توانایی خود برای توسعه انرژی هسته ای صلح آمیز است.»

دور سوم گفت‌وگوها و اولین نشست فنی ایران و آمریکا روز شنبه برگزار خواهد شد

آکسیوس در ادامه نوشت: «مذاکره کنندگان در سطح فنی روز شنبه بار دیگر در عمان برای دور اول مذاکرات فنی دیدار خواهند کرد. این اولین باری خواهد بود که طرفین درباره محدودیت‌های واقعی که ایالات متحده می‌خواهد بر برنامه هسته‌ای ایران اعمال شود، به‌ویژه زمانی که صحبت از غنی‌سازی اورانیوم به میان می‌آید، گفتگو خواهند کرد.»

پایگاه خبری آمریکایی همچنین ادعا کرد: «احتمالا پس از پایان یافتن نشست فنی ایران و آمریکا، عراقچی و ویتکاف با یکدیگر دیدار کنند.»

این ادعا درحالی است که طبق اظهارات «اسماعیل بقایی» سخنگوی دستگاه دیپلماسی ایران، پس از پایان نشست فنی- کارشناسی ایران و آمریکا در عمان، دور سوم گفت‌وگوها مثل گذشته به‌طور غیرمستقیم برگزار خواهد شد.»

نقش آژانس در توافق احتمالی بین ایران و آمریکا

آکسیوس در ادامه با اشاره به دیدار ویتکاف با «رافائل گروسی» مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نوشت: «در صورت دستیابی به توافق، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی احتمالاً هرگونه نظارت و راستی‌آزمایی تأسیسات هسته‌ای ایران را رهبری خواهد کرد.»

گروسی نیز اخیرا به خبرنگاران گفت که «گفت‌وگوهای بین ایران و آمریکا جدی است. در لحظات حساسی قرار داریم.»

همانطور که پیشتر گزارش شد، روز شنبه (۶ اردیبهشت)، دور سوم گفت‌وگوهای غیرمستقیم ایران و آمریکا و نشست کارشناسی- فنی ۲ کشور در عمان برگزار خواهد شد.

هیأت مذاکره کننده ایرانی توسط وزیر امور خارجه ایران و هیأت آمریکایی توسط فرستاده ویژه «دونالد ترامپ» رئیس جمهور آمریکا رهبری خواهد شد.