روزنامه اعتماد

*********

درحالی که سایه جنگ دوازده ‌روزه میان ایران و رژیم صهیونیستی هنوز بر تحولات منطقه سنگینی می‌کند، واشنگتن بار دیگر در تلاش است تا تهران را به میز مذاکره بازگرداند.

مسئله مذاکره با آمریکایی‌ها پس از جنگ مورد توجه روزنامه‌های اصلاح‌طلب قرار دارد، روزنامه اعتماد خواهان از سرگیری گفتگو شده و در شرح آن نوشته است:

اگر مکانیسم ماشه فعال شود، تحریم‌ها نه ‌تنها باقی خواهند ماند بلکه استمرار آنها مذاکرات آتی را نیز پیچیده‌تر خواهد کرد، زیرا در آن بازه زمانی، غربی‌ها تنها به موضوع هسته‌ای بسنده نخواهند کرد و موضوعات دیگری را نیز در دستور کار خود قرار می‌دهند. این درحالی است که به ‌نظر می‌رسد جمهوری اسلامی ایران، در موضع‌گیری‌های رسمی خود، مذاکره را رد نکرده و حتی اعلام آمادگی برای گفت‌وگو نیز وجود دارد.

در بخش دیگری از این گزارش آمده است:

در این شرایط، به نظر می‌رسد ورود به مذاکره، ابتدا با امریکا و در ادامه با اروپا یا حتی به‌صورت همزمان یک ضرورت است. طبیعتا مسوولان کشور، با درنظر گرفتن تمامی ابعاد امنیتی، فنی و سیاسی، تصمیم نهایی را اتخاذ خواهند کرد. اما باید توجه داشت که مساله آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، به‌ویژه در صورت ورود به مذاکره با غرب، موضوعی نیست که بتوان آن را نادیده گرفت.

روزنامه شرق نیز درباره آتش‌بس تحلیلی نوشته و توقف جنگ را واقعی ندانسته است، که به طور طبیعی عامل معلق نمی‌تواند باعث آتش‌بس باشد، در بخشی از این گزارش آمده است:

آیا این آتش‌بس واقعی‌ است یا صرفا توقفی تاکتیکی در جدالی فرساینده؟ این پرسشی‌ است که هم در تهران و هم در تل‌آویو با احتیاط مطرح می‌شود. آتش‌بس برقرار شده، ایران با حملات موشکی بامداد خود آخرین ضربات را به دشمن صهیونی وارد کرده و قرار بر حفظ آرامش است اما شواهد حملات محدود اسرائیل به برخی سامانه‌های راداری، آن را بیشتر شبیه آتشی خاموش جلوه می‌دهد تا صلحی پایدار.

درباره مسئله مذاکره پس از آتش‌بس بیان ۵ نکته اهمیت دارد:

۱- فقط رژیم صهیونیستی به ایران حمله نظامی نکرده بلکه جبهه‌ی صهیون به ایران تجاوز کرده؛ علاوه بر رژیم صهیونیستی -که پیشانی جبهه‌ی صهیونی در این تجاوز بود، مجرم ردیف اوّل آمریکاست و مجرمان ردیف دوم، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی که علیه ایران جاسوسی کرده و تروئیکا هستند.

۲- دقیقاً بلافاصله پس از اتمام ضرب العجل شصت‌روزه‌ای که ترامپ جهت حصول توافق ایران و آمریکا اعلام کرده بود، رژیم صهیونی به ایران حمله‌ی موشکی کرد؛ یعنی بر همگان عیان شد که مذاکرات غیر مستقیم، از جانب آمریکا نمایشی بوده و رژیم صهیونی، بازوی اجرایی-نظامی آمریکاست جهت سلطه‌گری آمریکا بر غرب آسیا و غصب ایران است.

۳- دیر یا زود، این آتش‌بس توسط جبهه‌ی صهیون شکسته خواهد شد؛ رژیم صهیونی می‌خواهد بی‌آبرویی‌اش را جبران و با کمک آمریکا، انگلستان، آلمان و فرانسه، فاتحانه این جنگ را ترک کند گرچه این بار، سنگین‌تر از قبل، توسّط جمهوری اسلامی ایران، سرکوب و منکوب خواهد شد پس هر کس اراده‌ی مقاومت مردمی و روحیه‌ی رشادت را در جامعه سست کند، ستون پنجم دشمن است.

۴- در مورد کشورها و نهادهایی که موجب شهادت ۶۲۷ از هم‌وطنانمان و جراحت ۴۸۷۰ از هم‌وطنانمان طی دوازده‌روز جنگ تحمیلی صهیونی شده‌اند، به‌ویژه آمریکا، رعایت خطّ قرمز جهت مذاکره، یک مطالبه‌ی ملّی به شمار می‌رود؛ عقلاً و منطقاً، پیش‌فرض این است که چهره‌های سیاسی و غیر سیاسی مُصِر بر «مذاکره با متجاوز» و عادی‌سازان «مذاکره با آمریکا»، نفوذی‌اند.

۵- ایران در موضع قدرت است؛ وارونه‌نمایی این واقعیّت قطعی میدان نبرد، به هر نحوی، خیانت است.

*********

ساعت ۸ صبح سریال پرحاشیه سووشون از پلت‌فرم نماوا پس از مدت‌ها کش و قوس‌ها و حاشیه‌های فراوان در تولید سریال منتشر شد، اما ساعاتی بعد، پلت‌فرم‌نماوا از دسترس خارج شد و مرکز اطلاع‌رسانی قوه قضاییه طی بیانیه‌ای اعلام کرد، سریال سووشون به دلیل نداشتن مجوز قانونی و تمکین نکردن از مراجع ذیربط توقیف و پلت‌فرم نماوا مسدود شده است.

مسدود شدن یک پلت‌فرم در طول چالش‌های سریالی ساترا و سکوهای انتشار، طی چهار سال اخیر تاکنون بی‌سابقه بوده و این اقدام از سوی دبیرخانه کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه صورت پذیرفته است. این ماجرا در رسانه‌های اصلاح‌طلب بازتاب داشته است.

روزنامه سازندگی در تیتر اول خود با حمایت از اقدامات خلاف شرع و عرف نوشته است:

سووشون نیامده، به‌دلیل بازی‌های پیچیده و پنهان ساترا توقیف شد. بماند که آنچه در قسمت اول به نمایش درآمد، به‌دلیل ممیزی آشکار، آن‌چیزی نبود که ما با تمام وجود ساخته بودیم. بخش‌هایی از روایت، از صداقت افتاد. صحنه‌هایی که باید دیده می‌شد، حذف شد، محو شد و بی‌صدا شد، حتی آن‌گاه که اراده کردیم تا میان شهر، از قاب بیلبوردها و تابلوها با شما سخن بگوییم، درهای تبلیغات محیطی را نیز روی «سووشون» بستند.

روزنامه اعتماد نیز سریال سووشون را قربانی ممیزی خوانده و می‌نویسد:

چگونه ممکن است سریالی که بر اساس رمانی فاخر از سیمین دانشور، نویسنده‌ای پیشرو، ملی و جهانی، ساخته شده و بارها و بارها در نیم قرن گذشته در همین کشور تجدید چاپ شده و تمام مراحل قانونی را طی کرده است، تنها چند ساعت پس از انتشار نخستین قسمت، با دستوری ناگهانی و مبهم، متوقف و سکوی پخشش فیلتر شود؟
چه کسی پاسخگوی این حجم از توهین به شعور مخاطب، بی‌احترامی به تلاش هنرمندان و تخریب سرمایه‌ اجتماعی هنر این سرزمین خواهد بود؟

در بخش دیگری از این گزارش آمده است:

سووشون نه یک سریال معمولی، بلکه روایت یک تاریخ بود. صدای یک زن در میان هیاهوی مردانه قدرت. روایت مقاومت، درد و ایستادگی. ما برای ساخت این اثر، با دقت، وسواس و احترام به خطوط قرمز رسمی کشور، پیش رفتیم. اما آنچه دیدیم، بی‌قانونی در پوشش قانون و حذف در سایه ترس از صداهای مستقل بود. ما نه خلافی کرده‌ایم، نه قانون‌شکنی. این رفتارها نه توجیه‌پذیرند، نه قابل سکوت، چه نهادی، با چه مجوزی، در چه فرآیندی، اجازه می‌دهد به این شکل حیثیت یک اثر فرهنگی و زحمات ده‌ها انسان شرافتمند، زیر پا گذاشته شود؟

۶۲ ثانیه جنجالی، چند سکانس رقص، تماس بدنی بازیگر نقش یوسف (میلاد کی‌مرام) و زری (بهنوش طباطبایی) یکی از اختلافات اساسی ساترا با سکوی منتشر کننده بوده و در این مورد ساترا و مراجع قضایی را می‌توان محق دانست، این مسئله مصداق برخورد با اقدام خلاف شرع است و نه شال مسئله سلیقه.

همچنین بسیاری از اهالی رسانه با گرایشات مختلف در فضای مجازی روی این موضوع تاکید دارند بخش‌ساختارشکن سریال سووشون از منظر قانونی باید تعدیل شود، سریال‌های شبکه خانگی طی سال‌های اخیر با خطاهای راهبردی مکرر تولید و عرضه شده‌اند و نمونه آشکار آن مجموعه تاسیان است که به صورت اساسی در تضاد با رویداد انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ است.

در این مسیر، آنچه مغفول می‌ماند، پرسش درباره وضعیت اثر است. این‌که آیا حواشی، ضعف‌های ساختاری سریال و نیز عبورش از خط قرمز را پنهان می‌کنند؟ یا به ابزاری تبلیغاتی بدل شده که به‌جای جلوگیری از تخلف، به دیده شدن بیشتر کمک می‌کند؟

*********

*********

پایان نخستین دور مذاکرات غیرمستقیم در مسقط، کمتر کسی گمان می‌کرد که ایستگاه بعدی، رم، شهری به دور از مناقشات سیاسی و آرام باشد؛ شهری با معماری تاریخی و هوایی مطبوع که حالا در میانه بهار، میزبان دیپلماسی‌ای پیچیده با ملاحظات جدی راهبردی شده است.

مذاکره با آمریکا سوژه شماره یک در رسانه‌های اصلاح‌طلب است، روزنامه اعتماد به نقل از عباس آخوندی خواستار سازش با آمریکا شده و نوشته است:

تا اینجا خبرهای دریافتی از رم مثبت است و گویا جلسات کارشناسی قرار است به زودی تشکیل شود. نفس تشکیل جلسات کارشناسی علامت مثبتی است. البته من نکته‌ای را بلافاصله پس از نامه‌نگاری ترامپ به رهبری نوشتم مبنی بر اینکه لحظه تاریخی توافق فرا رسیده است. البته هنوز زود است که قضاوت نهایی کرد ولی از جهت تاریخی برخی اتفاقات بزرگ گویی زمانشان فرا می‌رسد. تا این لحظه من بر این باورم که لحظه سازش ایران و امریکا فرا رسیده است، لذا همچنانکه پیش از این برآورد می‌کردم، مذاکرات با سرعتی بسیار تندتر از آنچه همه تصور می‌کنند به ‌پیش می‌رود و شاهد اتفاقاتی خواهیم بود که پیش‌بینی نمی‌کردیم.

در بخش دیگری از یادداشت وزیر روحانی آمده است:

بخشی از آن نیز به فرآیند تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری در امریکا باز می‌گردد. آنان وقتی درباره موضوعی به نتیجه می‌رسند در مذاکره خیلی روان هستند. من این بحث را در مذاکره با بویینگ تجربه کردم. ایران نیز به آینده دیگری فکر می‌کند. ایران باید در کوتاه‌ترین زمان تصمیم‌های بزرگ بگیرد. اجازه دهید فعلا خوش‌بین باشیم.

روحانی و یارانش با تأکیدی تام و به همان سر و شکلی که خودشان می‌پسندند خواهان سازش با آمریکا هستند تا شاید مواهبی به دست آید، البته آن‌ها یادشان رفته که در صبح فردای امضای توافق نه تنها هیچ دستاوردی شامل حال معیشت مردم نشد بلکه تحریم‌های بیشتری هم گریبان ایران را گرفت!

عباس آخوندی قبل از نوشتن نامه در ابتدا کارنامه سراسر وحشت خود را نگرسته و بعد تز سازش را صادر کند!

روزنامه هم‌میهن نیز در سرمقاله خود خواهان مذاکره مستقیم با آمریکا شده و می‌نویسد:

نکته مهمی که ممکن است در همین هفته رخ دهد، اقدام به مذاکرات مستقیم است. به این دلیل که با ورود به مرحله کارشناسی ادامه گفت‌وگو به‌صورت غیرمستقیم نه مفید و ممکن و نه منطقی است. مفید نیست؛ چون جزئیات موضوعات کارشناسی قابل انتقال دقیق از طریق واسطه نیست و زمان زیادی را تلف می‌کند و کاری خسته‌کننده خواهد بود. پیشتر هم همین فرآیند پس از گفت‌وگوهای غیرمستقیم انجام و در نهایت تبدیل به مستقیم شد. منطقی هم نیست؛ چون هنگامی که به مرحله کارشناسی می‌رسیم یعنی در مورد کلیات توافق اجمالی کرده‌ایم و این حالت، منع ناشی از نبود اعتماد برای گفت‌وگوی مستقیم را برمی‌دارد.

اجرای مذاکره مستقیم که مورد ادعای روزنامه هم‌میهن قرار گرفته ادعایی واهی و خلاف واقع است و در هیچ کدام از دو دور مذاکرات در مسقط و رم شکل نگرفته، البته به نظر نویسنده بدون این نام این متن بیشتر از آرزوهای خود گفته تا واقعیت‌های حاکم بر میز مذاکرات!

روزنامه شرق نیز معترض روایت مذاکرات بوده و نوشته است:

همچنان اطلاعاتی از جزئیات مذاکرات منتشر نشده، هرچند دور اول مذاکرات که هفته گذشته در عمان برگزار شد، بر تعیین لحن و قالب مذاکرات متمرکز بود؛ اما حالا مقامات آمریکایی گفته‌اند هدف آنها در دور دوم، تدوین یک چارچوب برای نحوه پیشبرد مذاکرات است. حتی وال‌استریت ژورنال، در گزارشی مدعی شد که این دور از مذاکرات معطوف به طراحی جدول زمان‌بندی و چارچوب توافق احتمالی است.

سه موضوع اصلی مذاکره عبارت‌اند از: «۱. درصد غنی‌سازی اورانیوم، ۲. سطح و گستره نظارت‌ها، ۳. میزان و نوع ذخایر هسته‌ای» که هر سه مسئله دارای ابعاد فنی هستند و نیاز به بررسی کارشناسی دارند، بنابراین گزاره این رسانه به‌عنوان اهم موضوعات روی میز دیروز خیلی هم قابل اتکا نیست.

*********

موضوع مذاکرات ایران و آمریکا حالا به نقطه‌ مهمی رسیده است؛ به ‌گونه‌ای که تمام رسانه‌های داخلی و خارجی نه ‌تنها اخبار مربوط به آن را دائماً مخابره می‌کنند بلکه تحلیل‌ها و تفسیرهای گوناگونی در حال انتشار است تا بتوانند ماهیت این روند را واکاوی کنند.

روزنامه‌های اصلاح‌طلب نیز تمام و کنال به تحلیل مذاکرات پرداخته و با نشان دادن خطی به عنوان مسیر پیش‌رو، خواهان مذاکره مستقیم با ترامپ بوده و به واقع بخش فارسی ستاد جنگ روانی آمریکایی‌ها را دارند. روزنامه سازندگی در سیر همین تحیل نوشته است:

ظاهراً مذاکرات زیر یک سقف انجام خواهد شد تا نظر دونالد ترامپ مبنی بر مستقیم بودن مذاکرات نادرست از کار در نیاید اما در عین حال، صندلی مذاکره‌کنندگان مقدار غیرمتعارفی از هم فاصله خواهد داشت تا نظر طرف ایرانی در مورد غیرمستقیم بودن مذاکرات هم تامین شود!

در بخش دیگری از این گزارش آمده است:

مذاکرات روز شنبه در عمان، بیش از آنکه نقطه پایان باشد، آغاز مسیری پرفرازونشیب و نامشخص است. ایران و آمریکا با کوله‌باری از تاریخ پرتنش و منافع متعارض، بار دیگر درحال برداشتن گامی محتاطانه در تاریکی دیپلماسی هستند. موفقیت یا شکست این دور از گفت‌وگوها نه‌ تنها بر سرنوشت دو کشور بلکه بر آینده منطقه خاورمیانه و شاید نظم جهانی تاثیرگذار خواهد بود. چشم‌ها به مسقط دوخته شده است، جایی که دیپلمات‌ها تلاش خواهند کرد تا شاید راهی برای خروج از بن‌بست کنونی بیابند، درحالی که جهان نفس خود را در سینه حبس کرده و منتظر نتیجه این رویارویی سرنوشت‌ساز است.

روزنامه اعتماد نیز مذاکرات شنبه را مقطع حساس خوانده و می‌نویسد:

در مورد اینکه مذاکره مستقیم است یا غیر مستقیم به نظر لازم نیست حساسیتی نشان داده شود. اصرار بر این مساله هم به نظرم فاقد موضوعیت است. بحث مهم این است که ایران و امریکا برای نخستین‌بار بدون حضور ۴یا ۵کشور دیگر در حال گفت‌وگو هستند. همگان می‌دانند که معادله اصلی میان ایران و امریکاست. اروپایی‌ها به محض اینکه مشکلات ایران و امریکا حل و فصل شود، سر و دست می‌شکنند تا با ایران ارتباط داشته باشند. در واقع، موانع امریکایی که برداشته شود، جهان با ایران ارتباط می‌گیرد. اختلاف اصلی بین ایران و امریکاست.

روزنامه هم‌میهن ارگان خبری اصلاح‌طلبان ساختاری نیز پیرامون مذاکرات با لفظی آخر الزمانی نوشته است:

اگر این تجدیدنظر و آمادگی ذهنی وجود نداشته باشد و از طرفی، نگرانی از رویارویی نظامی، مذاکره‌کنندگان ایرانی را به سمت هدف سطح دوم آمریکا از مذاکرات میل دهد، در آن صورت، ماجرا مصداق «آش نخورده و دهان سوخته» می‌شود چراکه در آن وضعیت، کشور برای اجتناب از خطر بروز جنگ، پاره‌ای امتیازات را به طرف مقابل واگذار می‌کند بدون آنکه امتیازات لازم برای کمک به سرمایه‌گذاری و توسعۀ اقتصادی کشور را به دست آورد!

سخنان «دونالد ترامپ» درباره مذاکره مستقیم با ایران آن هم در سطح عالی در اتاق معروف به بیضی در کاخ سفید که «بنیامین نتانیاهو» ‌ نخست وزیر رژیم صهیونیستی را در کنار خود داشت، بسیاری را متعجب کرد و برخی به عنوان بمب خبری از آن یاد کردند اما بعد از مدتی معلوم شد که این موضوع بیشتر به یک شوآف از مردی که همیشه به دنبال دیده شدن است، بوده است. این نمایش در این هوادارانی دارد.

تحرک رسانه‌ای ترامپ را باید در چارچوب جنگ روایت‌ها در عرصه سیاست خارجی ایالات متحده تحلیل کرد. ترامپ می‌کوشد با طرح ادعای مذاکره مستقیم، نه‌تنها ابتکار عمل دیپلماتیک را به نام خود ثبت کند، بلکه ایران را نیز در موضع انفعال قرار دهد؛ موضعی که در آن جمهوری اسلامی به‌عنوان بازیگری غیرمنعطف و مخالف گفت‌وگو معرفی می‌شود.