سازمان انرژی اتمی ایران

به گزارش مجاهدت از مشرق، تهران به دنبال تصویب قطعنامه اخیر شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، پاسخی قاطع صادر کرده است. مقامات ایرانی این قطعنامه را نه ضرورتی فنی یا حقوقی، بلکه مانوری با انگیزه سیاسی و بازتاب‌دهنده الگوی تکراری تاکتیک‌های فشار کشورهای غربی می‌دانند که ایران آن را غیرسازنده و از نظر راهبردی اشتباه تلقی می‌کند.

از دیدگاه تهران، توسل مستمر به قطعنامه‌ها و فشار، «رویدادی تکراری» است که از نظر تاریخی نتوانسته است ایران را وادار به دست کشیدن از حقوق مشروع خود ذیل چارچوب‌های بین‌المللی، به‌ویژه معاهده عدم اشاعه (NPT)، کند. بهروز کمالوندی، سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران، با صراحت این دیدگاه را بیان کرده و تصویب قطعنامه را ناشی از «اشتباهی استراتژیک» از سوی کشورهای غربی و اروپایی می‌داند. مقامات ایرانی معتقدند این انتظار که فشار سیاسی بتواند به نحوی موضع اصولی ایران در قبال برنامه هسته‌ای صلح‌آمیزش را تغییر دهد، اساساً اشتباه است و نتایج مطلوب طرف‌های دیگر را در پی نداشته است.

در پاسخ مستقیم به این قطعنامه که ایران آن را «تحمیلی و ظالمانه» می‌شمارد، اقدامات ملموسی به سرعت به جریان افتاده است. تصمیماتی در سطوح عالی تأیید و بلافاصله به آژانس اطلاع داده شده است. از جمله گام‌های فنی مهم اعلام شده، تأسیس یک سایت جدید غنی‌سازی با ضریب امنیتی فوق‌العاده بالا است – که از آن به عنوان «سایت سوم» ایران یاد می‌شود – و جایگزینی سانتریفیوژهای نسل اول IR-1 در تأسیسات غنی‌سازی فردو با ماشین‌های پیشرفته‌تر نسل ششم IR-6. این ارتقاهای فنی صرفاً نمادین نیستند؛ این تدابیر برای افزایش قابل توجه ظرفیت غنی‌سازی با حفظ پروتکل‌های امنیتی سخت‌گیرانه طراحی شده‌اند و به عنوان سیگنالی روشن از عزم و توانایی فنی ایران برای پیشبرد برنامه‌اش در مواجهه با فشار خارجی عمل می‌کنند.

پیام اساسی تهران، تاب‌آوری، آمادگی و برنتابیدن فشار است. مقامات ایرانی تأکید دارند که فشار خارجی بی‌اثر است و بالعکس عزم ایران را برای افزایش قابلیت‌هایش تقویت می‌کند. ایران تصریح می‌کند که برای «همه سناریوها»ی آتی آماده است. این آمادگی بازتاب عزم ایران برای دفاع از حقوق خود است. تهران بر تمایل خود برای تعامل سازنده تأکید می‌کند، اما تصریح می‌کند که تعامل نمی‌تواند یک‌طرفه باشد.

عنصر کلیدی در توجیه اقدامات ایران در اصل عمل متقابل و مفاد برجام نهفته است. تهران استدلال می‌کند که در حالی که سطح «بی‌نظیری» از همکاری را با آژانس تحت توافق پادمان – با اشاره به بازرسی‌های گسترده – نشان داده است، پاسخ مثبت متناسبی از سوی طرف‌های دیگر دریافت نکرده است. مقامات ایرانی معتقدند که عدم اجرای کامل تعهدات توسط طرف‌های دیگر، چاره‌ای جز اتخاذ «اقدامات جبرانی» برای ایران باقی نگذاشته است، آن‌گونه که ذیل بندهای 26 و 36 برجام مجاز شمرده شده است. این بندها به ایران اجازه می‌دهند در صورت عدم پایبندی طرف‌های دیگر، تعهدات خود را به کلی یا جزئی متوقف کند. ایران پیوسته تأکید می‌کند که این گام‌ها در صورت بازگشت طرف‌های دیگر به اجرای کامل تعهداتشان، برگشت‌پذیر هستند.

در نتیجه، ایران به شدت هرگونه مبنای حقوقی برای فعال‌سازی مکانیسم‌هایی مانند «ماشه» را رد می‌کند. مقامات ایرانی استدلال می‌کنند از آنجایی که اقداماتش در چارچوب اقدامات جبرانی مجاز ذیل برجام تعریف می‌شوند، هیچ بهانه حقوقی برای چنین حرکتی وجود ندارد، و هر تلاشی برای فعال کردن مکانیسم ماشه را صرفاً با انگیزه سیاسی و نه توجیه حقوقی ذیل چارچوب موجود می‌بینند.

در خصوص همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، ایران با اشاره به سابقه بازرسی‌های گسترده، هشدار می‌دهد که عدم تعامل مثبت از سوی طرف مقابل در حال حاضر، بازنگری در سطح این همکاری را ضروری می‌سازد. این نشانه‌ای از تغییر احتمالی در همکاری با آژانس است، که ایران آن را نتیجه فضای سیاسی حاکم می‌داند نه تصمیمی یکطرفه از سوی تهران.

اگرچه قطعنامه به امکان ارجاع موضوع به شورای امنیت سازمان ملل اشاره می‌کند، اما ایران معتقد است که دستیابی به نتیجه‌ای موثر در آنجا برای پایتخت‌های غربی دشوار خواهد بود؛ چرا که ساختار شورا و حمایت مورد انتظار از سوی کشورهای دوست ایران، چنین اجازه‌ای را به غرب نمی‌دهد.

در نهایت، موضع ایران ریشه در این باور دارد که دفاع از حقوق خود مستلزم ایستادگی و داشتن راهبردی مشخص است. مقامات ایرانی پیامی از عزم راسخ منتقل می‌کنند و تأکید دارند که تصور برخی پایتخت های غربی درباره احتمال برچیدن برنامه هسته‌ای صلح آمیز ایران، گزاره‌ای غیرواقع‌بینانه است که نسبتی با واقعیت ندارد.

به گزارش مجاهدت از مشرق، محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی امروز یکشنبه با حضور در برنامه «جهان امروز» توضیحاتی را درباره پیشرفت برنامه صلح آمیز هسته‌ای ایران و همچنین روابط با آژانس ارائه داد.

وی درباره گزارش آژانس درباره ایران گفت:گزارش اژانس یک تفاوت اساسی دارد و جامع است. با همان سیاست فشار حداکثری سه کشور اروپایی مدیرکل را مکلف کردند که گزارش جامع ارایه کند. اژانس هم تحت همان فشار گزارشی مخلوط از اتهامات را در ۸۴ پاراگراف ارایه کرده است.

اسلامی افزود: ما طبق رویه های حقوقی هر دوره ای که اژانس گزارش می‌دهد، گزارش توضیحی و تشریحی برای اژانس میفرستیم. نکته ای که مهم است باید این را بلادرنگ اقدام کنیم و سریع جواب دهیم.

رییس سازمان انرژی اتمی درباره تفاوت گزارش آژانس گفت: گرایش اژانس به دلیل اینکه هم خود مدیرکل بلندپروازی دارد، به صورت فرمان پذیر کار می‌کند و رویکردش سیاسی است. در گزارش یک تصویری از صنعت هسته‌ای ایران ارائه کرده که به موارد اتهامی آلوده است که با فشار رژیم صهیونیستی و آمریکا مطرح شده است. این فشار یک دلیل دیگر هم دارد، الان رسوایی سه کشور اروپایی و امریکا در خصوص مسئله فلسطین مشخص شده است. تمام افکار جهان علیه اسراییل است و هیچ پرونده ای جز هسته‌ای علیه ایران ندارند پس این را مجدد به بالا می‌آورند.

وی افزود: ما در برجام یک دستاورد مهم داریم و ان سال دهم برجام است. سالی که قطعنامه ۲۲۳۱ خاتمه پیدا می‌کند و پرونده هسته‌ای ایران بسته می‌شود. اینها علاقه دارند که نگذارند این موضوع مختومه شود برای همین از هر طریقی شروع به جوسازی می‌کنند و به دنبال این هستند که به این تاریخ نرسیم. آن‌ها اقداماتشان را از سال گذشته آغاز کردند. حتی اجازه نمی‌داند که گروسی به وین بازگردد و قطعنامه صادر می‌کردند. آن‌ها می‌خواهند ایران به ثمره سال دهم دست پیدا نکند.

اسلامی تصریح کرد: فعالیت های ایران همیشه تحت نظارت آژانس بوده و است. همیشه اژانس دسترسی داشته و مداوم نظارت کرده است. این یاوه گویی‌هایی که رژیم صهیونیستی فریاد می‌زند جریان سازی است و محتوای حقوقی و فنی ندارد.

وی درباره بازرسی‌های آژانس از ایران گفت:آژانس به طور مداوم و برنامه ریزی شده و حتی برنامه ریزی نشده از سایت‌های هسته‌ای بازرسی دارد. ما متعهد به پادمان و ان پی تی هستیم و طبق ضوابط حتما توسط آژانس نظارت وجود دارد. اما باید تفاوتی بین تعهدات برجامی و تعهدات پادمان قائل شویم. ما متعهد به پادمان و ان پی تی هستیم. حدود ۴۵۰ مرتبه بازرسب در یک سال از ایران انجام شده و آژانس حدود ۱۲۰ بازرس دارد. گزارشی که اژانس تهیه می‌کند رد پایی از گزارش بازرس ها نیست بلکه سیاسی است.

رئیس سازمان انرژی اتمی درباره تعهدات ایران و همکاری‌ها با آژانس گفت: وقتی که سند برجام توافق شد ایران برای اعتمادسازی وذیرفت یکسری دسترسی ها به اژانس بدهد تا نظارت کامل داشته باشد. این موضوع به دلیل اینکه این‌ها به تعداتشان عمل نکردند و امریکا از برجام خارج شد، منتفی شد. آنان تحریم‌ها را به حالت اول بازگرداندند و به طور طبیعی ما هم بازگشت از تعهدات داشتیم. ملاک ما قانون راهبردی مجلس بوده است.

وی افزود: ما در چارچوب پادمان متعهدیم و در بیانیه اسفند ۱۴۰۱ هم آوردیم. ملاک ما پادمان و ان پی تی است. ما حتی گفتیم کجا در دانش با مشکل هستید که ما برطرف کنیم. درباره مکان‌ها هم گفتیم که بیاید بشینیم و حل و فصل کنیم. اگر دسترسی فراپادمانی دادیم به خاطر این بوده که موضوع چهار مکان حل شود و بسته شود. دو مکان حل شد و در سفر اخیر آپارو سعی کردیم مابقی را حل کنیم. اما در گزارش اخیر دوباره چهار مکان را آورده است. این نوعی بیماری است که می‌خواهند از اهرم فشار استفاده کنند.

اسلامی در ادامه خاطرنشان کرد: این چیزایی که از قول اقای گروسی نوشتند نمی‌دانم صحت دارد یا خیر. ما در چارچوب پادمان عمل می‌کنیم.

وی درباره بهانه‌ها علیه ایران گفت: اساس مشکل این‌ها این است که هسته‌ای صنعت اقتدارافرین است و نمی پذیرند کشور ما که تابع فرامین آنان نیست، فناوری های‌تک داشته باشیم. آنان فقط هدفشان نابودی صنعت پیشرو است. همواره تلاش می‌کنند که اینکار به نتیجه نرسد. همه کار هم کردند انفجار، تحریم، جاسوسی و هرچیزی که دستشان بود را برای ضربه زدن به صنعت هسته‌ای ایران انجام دادند و اکنون ناراحت هستند که این اتفاق نیافتاده است.

رئیس سازمان انرژی اتمی افزود: چطور آمریکا و کشورهای دیگر فرمان توسعه هسته‌ای را صادر کردند اما برای ما مجاز نیست! همه دنیا می‌فهمند که این زورگویی است و ملت ایران عقب نمی‌نشیند. هیچ کشوری به اندازه ما تحت نظارت آژانس نیست. ۲۵ درسد بازرسی‌های در جهان از ایران انجام شده است در حالی که صنعت هسته‌ای ما ۳ درصد جهان است. این جریان فشارحداکثری کاملا بی منطق است و ما هم نمی توانیم بگذریم.

وی با بیان اینکه آنان در قبل از انقلاب هم با ایران مشکل داشتند، گفت: اصل موضوع موضوع جایگاهی است که این فناوری دارد. هسته‌ای مرز دانش کشور را حفظ می‌کند و فرصت های شغلی برای استعدادهای برتر ایجاد می‌کند. هر کشوری که می‌خواهد نخبگانش را حفظ کند مکلف است که حداکثر دانش را به وجود آورد. اگر کا ظرفیت ایجاد نکنیم نمی‌توانیم فرزندان خودمان را حفظ کنیم. این‌ها این را برنمی‌تابند.