سازمان نظام پزشکی

به گزارش مجاهدت از مشرق، محمدرضا ظفرقندی در آستانه روز پزشک ضمن تبریک فرا رسیدن زادروز شیخ‌الرئیس ابوعلی سینا و روز پزشک به جامعه پزشکی و تیم ملی سلامت، گفت: روز پزشک هم یک نماد است و هم یک معنا. نماد از این جهت است که ایران در عرصه ملی و بین‌المللی، هویت، سابقه و پیشینه بسیار قوی در حوزه سلامت دارد و بر همین اساس نیز زادروز حکیم و طبیب بزرگ و شناخته شده در عرصه بین‌المللی – شیخ‌الرئیس ابوعلی سینا را به عنوان روز پزشک قرار دادند.

وی در همین راستا گفت: در سوابق بسیاری از کتابخانه‌های اروپا دیده‌ام که کتاب‌هایی از جمله کتاب «قانون» ابوعلی سینا در آنجا نگهداری می‌شود و در یک زمان‌هایی آنجا تدریس می‌شده است. بنابراین این موضوع یک نماد از هویت و سابقه ارزشمند حوزه سلامت در ایران است.

ظفرقندی ادامه داد: معنا و هویت اجرایی نیز آن است که یک روزی قرار داده شده تا از زحمات جامعه خدوم پزشکی قدردانی شود. جامعه‌ای که در ایام جنگ تحمیلی، دوران کرونا و همین جنگ ۱۲ روزه خوش درخشیدند و در صحنه‌ها کاری کردند که کارستان بود و هیچ کمبودی در زمینه‌های مرتبط با حوزه سلامت احساس نشد. طبیعی است که باید از آنها قدردانی شود. من نیز به سهم خود و به عنوان عضوی از جامعه پزشکی وظیفه می‌دانم این روز را به همکارانم تبریک بگویم و از زحمات و فعالیت‌هایی که برای کاهش رنج و درد مردم می‌کشند، تشکر کنم.

«تیم ملی سلامت» رمز موفقیت نظام سلامت

وزیر بهداشت در پاسخ به سوالی درباره «تیم ملی سلامت» به عنوان اصطلاح جدیدی که در دوره اخیر وزارت بهداشت بسیار از زبان شخص وزیر و سایر ارکان این وزارتخانه شنیده می‌شود، گفت: اعتقادم این است که کار سلامت، کاری «تیمی» و مشترک است و کاری فردی نیست. قطعاً یک کار سلامت بدون هماهنگی با همکاران پرستار، بهداشت، داروساز و اساتید شدنی نیست؛ بالاخره یک نفر برای ورود به حوزه پزشکی باید در دانشگاه‌ها درس بخواند و اساتید باید وی را تربیت کنند. در مجموع اقدامات در حوزه سلامت، یک کار بزرگ است که اگر خوب انجام شود این کار تیمی موفق است و اگر هر قسمت از آن خوب انجام نشود، نتیجه مطلوب را نخواهد داشت و صدمه می‌خورد. اگر تربیت پزشک، پژوهش، آموزش، دارو، نرسینگ، طبابت، جراحی و غیره هر کدام دچار اشکالی شود، مجموعه برآیند و خروجی دچار اشکال می‌شود.

وی در این باره افزود: از آنجا که خودم مقداری اهل ورزش هستم، اصطلاح «تیم ملی سلامت» را انتخاب کردم که کاری تیمی است؛ چراکه به عنوان مثال در یک تیم فوتبال یا بسکتبال اگر دفاع خوب کار نکند آن تیم برنده نمی‌شود ولو آنکه فورواد و هافبک‌ها خوب کار کنند و بالعکس. بنابراین ما تأکیدمان آن است که در حوزه سلامت نیز همه تیم را باید در نظر گرفت تا بتوانیم نتیجه نهایی و خروجی خوبی را به نفع مردم داشته باشیم.

ظفرقندی در بخش دیگری از صحبت‌هایش در پاسخ به سوالی درباره تاکید این دوره وزارت بهداشت به بحث نگهداشت و پاسداشت نیروی انسانی گفت: سرمایه اصلی حوزه سلامت نیروی انسانی است؛ هر چه این سرمایه باکیفیت‌تر و با دانش بیشتر و با انگیزه بیشتر باشد، طبیعتاً این حوزه بهتر عمل می‌کند و درد مردم بهتر درمان می‌شود. بنابراین مهم آن است که چه کنیم تا نیروهای خوبی تربیت کنیم و این نیروها نیز ماندگار باشند.

وی افزود: در حوزه تربیت درست نیروی انسانی باید به دانشگاه‌ها توجه کنیم و بودجه‌های کافی برای تربیت دانشجوهای پزشکی در نظر گرفته شود؛ چراکه دانشجوی پزشکی با دانشجوی کلاس و تخته و تئوری متفاوت است و بعد از دو سال و نیم باید وارد بیمارستان و آزمایشگاه شده و با تکینک‌ها و مهارت‌ها آشنا شود. بنابراین آموزش پزشکی مقداری پیچیدگی بیشتری دارد و بر همین اساس نیز باید متناسب با امکانات و شرایطی که می‌تواند کیفیت خوبی را ایجاد کند، دانشجو پذیرش کنیم تا خروجی خوبی در سطح آموزشی، کیفی، استاندارد و اعتبارسنجی داشته باشیم.

دو شرط اساسی ماندگاری نیروی متخصص و متبحر

وزیر بهداشت همچنین درباره مبحث نگهداشت نیروی انسانی گفت: نگهداشت نیروی انسانی دو شرط اساسی دارد؛ اول آن است که به معیشت و شرایط زندگی آنها توجه شود و نیازهای اولیه آنها تأمین و توجه شود. این موضوع باید در دستور کار باشد. شرط دوم نیز آن است که شرایط اجتماعی مناسبی را فراهم کنیم. جامعه پزشکی و اساساً جامعه علمی شایسته احترام هستند، باید شأن آنها حفظ شود، احترام کافی گذاشته شود و رفتار نسنجیده با آن‌ها انجام نشود. این موضوع نیز تابع شرایط اجتماعی کشور است و به این منظور باید شرایط ثبات، آرامش، صلح و احترام به شأن و منزلت علمی همه دانشمندان فراهم باشد تا ماندگاری آنها بیشتر شود؛ هر کدام از این موارد کسر شود طبیعتاً مشکلاتی نظیر مهاجرت و سایر موارد ایجاد می‌شود.

او درباره آخرین آمارها از میزان درخواست گود استندینگ (تأییدیه حسن انجام کار اعضای سازمان نظام پزشکی برای فعالیت در خارج از کشور) گفت: بر اساس گزارش سازمان نظام پزشکی، درخواست گود استندینگ در سال ۱۴۰۳ نسبت به سال ۱۴۰۲ حدود ۴۲ درصد کاهش داشته که عدد خوبی است و دلایل مختلفی هم دارد. اما در مجموع، اقدامات مقداری باعث ماندگاری بیشتر شده است و امیدواریم با ایجاد زمینه‌های اجتماعی یعنی ثبات در جامعه، تکریم دانشمندان و تأمین معیشت افرادی که عمری زحمت کشیده‌اند، بتوانیم این ماندگاری را بیشتر کنیم.

ظفرقندی درباره آخرین وضعیت پرداخت مطالبات تیم ملی سلامت، گفت: اول شهریور ماه سال گذشته و زمانی که وارد وزارت بهداشت شدم، مجموعه حوزه سلامت ۹۷ هزار میلیارد تومان بدهی داشت که بخش عمده آن بدهی پرسنلی و بخشی هم دارویی و پیمانکاران بود. در همین راستا بارها در جلسات با رؤسای دانشگاه‌ها تاکید کردم که اولویت‌مان باید مراقبت از پرسنل، ایجاد انگیزه برای کار و پرداخت‌های به موقع به پرسنل باشد. همچنان در جلسات به این موضوع تاکید دارم و استراتژی و راهبرد حوزه سلامت نیز همین موضوع است.

کاهش ۶ ماهه بدهی‌های پرسنلی

وی گفت: سعی کردیم بدهی‌هایی که وجود داشت، کم شود. آن زمان به طور متوسط در کشور حدود ۱۲ ماه بدهی پرسنلی داشتیم و مطالبات از بیمه‌ها تأخیرهای طولانی داشت. اکنون به دنبال اقدامات انجام شده مقداری از مطالبات بیمه‌ها جبران شد، مقداری از بدهی‌ها نیز از محل کمک صندوق پیشرفت جبران شد. در مجموع اکنون حدود شش ماه از آن عقب‌ماندگی را جبران کردیم. امیدواریم با پیگیری‌هایی که داریم انجام می‌دهیم و خوشبختانه در جلسات اخیر دولت هم مصوبات خوبی در این جهت داشتیم؛ بتوانیم در دو سه ماه آینده نیز این فاصله را کم کنیم و عقب‌ماندگی در پرداخت مطالبات همکاران، جبران شود.

ظفرقندی همچنین در بخش دیگری از صحبت‌هایش درباره ورود این دوره وزارت بهداشت به بحث مطالبات رزیدنت‌ها و بهبود وضعیت معیشت آنها گفت: اواخر سال گذشته افزایش حقوقی را برای رزیدنت‌ها تأمین کردیم که البته ابتدا باید بودجه آن تأمین می‌شد. همان زمان نیز یک خواسته قدیمی دستیاران در دولت مصوب و بیمه برای دستیاران در بودجه ۱۴۰۴ مقرر شد که اکنون نیز جاری است.

وی در این باره ادامه داد: امسال نیز افزایش حقوقی را برای رزیدنت‌ها تصویب و به دانشگاه‌ها ابلاغ کردیم و از این محل نیز از همین ماه ۳۰ درصد مجدد افزایش در حوزه پرداخت حقوق رزیدنت‌ها داریم؛ چراکه رزیدنت‌ها نیز جوانان آینده‌دار این مملکت هستند و قسمت عمده‌ای از زحمات درمانی در بیمارستان‌های دانشگاهی بر عهده رزیدنت‌هاست.

وزیر بهداشت در بخش دیگری از صحبت‌هایش درباره دوره طرح پزشکان و نظر وزارت بهداشت دوره اخیر در این باره گفت: طرح نیروی انسانی پزشکی مصوبه و قانون مجلس جهت تأمین نیاز مناطق محروم است. آنچه که ما اکنون داریم انجام می‌دهیم این است که این دوران با شرایط بهتر، معیشت بهتر و پرداخت‌های بهتر همراه باشد. در همین جهت نیز کارهایی را در همین مدت انجام دادیم؛ از جمله اینکه صندوقی را ایجاد کردیم تا زمانی که فرد وارد طرح می‌شود کارانه‌اش به موقع پرداخت شود و تأخیر در پرداخت کارانه‌ها برای نیروهای طرحی جاری نشود و به موقع بتوانند کارانه‌شان را دریافت کنند که کار مثبتی بود.

وی در پایان خاطرنشان کرد: از اقدامات دیگر در جهت کمک به معیشت و بهبود زندگی پزشکان طرح در مناطق محروم آن است که بتوانند از مجوز مطب نیز استفاده کنند؛ یعنی علاوه بر کار در بیمارستان و بخش دولتی بتوانند مطب هم بزنند. باید سعی شود با انجام اقدامات این چنینی کمک کرد مقداری دوره طرح راحت‌تر طی شود، با معیشت بهتری همراه باشد و در نهایت نیز بتوانیم با تأمین نیرو و مبالغ کافی مشکل طرح نیروی انسانی در حوزه پزشکی را حل کنیم.

به گزارش مجاهدت از مشرق، در سال‌های اخیر، ظهور شبکه‌های اجتماعی به‌ویژه اینستاگرام، تحولی بزرگ در شیوه‌های اطلاع‌رسانی، سبک زندگی و حتی مصرف کالاها و خدمات به وجود آورده است. این فضا، در کنار فرصت‌های بی‌شمار، تهدیدهایی جدی نیز به همراه دارد که گاهی مستقیماً با سلامت جامعه گره خورده‌اند.

یکی از مهم‌ترین این تهدیدها، ظهور افرادی است که بدون تخصص و صلاحیت حرفه‌ای، در لباس کارشناس یا پزشک ظاهر می‌شوند و از ناآگاهی مردم برای کسب درآمدهای میلیاردی سوءاستفاده می‌کنند.

این چهره‌ها که معمولاً با روپوش سفید، دکورهای لوکس، خانه‌های آن‌چنانی و وعده‌های معجزه‌آسا در قاب تصویر ظاهر می‌شوند، نه تنها سلامت روان و جسم مخاطبان را هدف قرار داده‌اند، بلکه در حال بازتعریف اعتماد عمومی به نهاد سلامت نیز هستند.

سودجویی با ظاهری فریبنده

ظاهر حرفه‌ای، عنوان‌های جعلی، تبلیغات اغواکننده و استفاده از ترندهای روان‌شناسی موفقیت، تبدیل به ابزارهایی شده‌اند که این افراد برای جلب اعتماد مخاطبان استفاده می‌کنند. یک پیج اینستاگرامی با ۵۰۰ هزار دنبال‌کننده، وعده «درمان قطعی ریزش مو»، «لاغری ۱۰ کیلویی در یک ماه»، یا «سم‌زدایی بدن تنها با یک دمنوش» را می‌دهد. هیچ‌یک از این ادعاها مبنای علمی ندارد، اما در فضایی که سلامت به سبک زندگی پیوند خورده و سرعت حرف اول را می‌زند، بسیاری از مردم ترجیح می‌دهند این مسیر ساده و جذاب را امتحان کنند.

فالوئر بالا، تعداد زیاد کامنت‌ها، ویدئوهای «قبل و بعد»، استفاده از اصطلاحات علمی و نمایش گواهی‌نامه‌هایی که معمولاً جعلی یا بدون اعتبار علمی هستند، تنها بخشی از این پازل فریب است. در واقع، این افراد تصویر یک پزشک متخصص موفق را بازسازی می‌کنند؛ اما نه بر اساس سال‌ها تحصیل و تجربه، بلکه با چند نرم‌افزار تدوین و خرید فالوئر فیک.

فروش داروهایی که مجوز ندارند، اما تبلیغ می‌شوند

در بسیاری از این صفحات، فروش دارو، مکمل، دمنوش، قرص‌های چربی‌سوز، کرم‌های پوستی، قطره‌های چشمی و … به‌طور مستقیم یا از طریق لینک دایرکت صورت می‌گیرد. بیشتر این محصولات، فاقد تأییدیه وزارت بهداشت یا نهادهای نظارتی هستند. بررسی‌ها نشان می‌دهد برخی از این داروها از کشورهای ناشناخته یا کارگاه‌های زیرزمینی تولید شده و فاقد هرگونه استاندارد دارویی هستند.

در برخی پرونده‌های قضائی، مشاهده شده است که افراد سودجو با جعل بارکد و بسته‌بندی حرفه‌ای، داروهای تقلبی را به نام برندهای معتبر به فروش رسانده‌اند. پیامدهای مصرف این محصولات، گاه جبران‌ناپذیر است: از اختلالات گوارشی و حساسیت‌های پوستی تا عوارض کبدی، ناباروری یا حتی مرگ.

چرا مردم فریب می‌خورند؟

سوال اساسی اینجاست که چگونه چنین صفحاتی تا این حد محبوب می‌شوند و مخاطب عام بدون تحقیق، به توصیه‌های آن‌ها اعتماد می‌کند؟ پاسخ این سوال ترکیبی از عوامل فرهنگی، اقتصادی، روان‌شناسی و رسانه‌ای است.

دسترسی سریع: در شرایطی که گرفتن نوبت از پزشک متخصص گاه هفته‌ها یا ماه‌ها طول می‌کشد، یک پیج اینستاگرامی پاسخ سریع‌تری به مخاطب می‌دهد.

هزینه کمتر: مشاوره‌های اینترنتی معمولاً هزینه کمتری نسبت به مراجعه حضوری دارند یا به‌ظاهر رایگان هستند.

تبلیغات احساسی و فریبنده: استفاده از روایت‌های احساسی مانند «من با این دارو از افسردگی نجات پیدا کردم» یا «این دمنوش زندگی‌ام را تغییر داد»، احساس همزاد پنداری ایجاد می‌کند.

ضعف در سواد سلامت و سواد رسانه‌ای: بسیاری از مردم هنوز قادر به تشخیص تبلیغ علمی از تبلیغ تجاری نیستند. تشخیص واقعی از جعلی، نیازمند آموزش است.

پرونده‌هایی که رسانه‌ای شدند

در سال‌های اخیر، رسانه‌ها و نهادهای نظارتی به تعدادی از پرونده‌های مهم در این زمینه پرداخته‌اند. از جمله دستگیری افرادی که بدون مجوز پزشکی، در خانه‌های اجاره‌ای به انجام اعمال زیبایی می‌پرداختند، یا صفحاتی که داروهای هورمونی و خطرناک را تحت عنوان «درمان طبیعی» تبلیغ می‌کردند. برخی از این افراد با عنوان جعلی «دکتر تغذیه» بیش از ۱۰۰ میلیون تومان از مخاطبان خود برای فروش یک رژیم اینترنتی دریافت می‌کنند که تمام نسخه‌ها مشابه و فاقد هرگونه مبنای علمی بودند.

نقش حاکمیت و رسانه‌ها

نمی‌توان مسئولیت این بحران را تنها به گردن مردم انداخت. ضعف نظارت مؤثر، نبود ساختار روشن برای احراز هویت تخصصی در فضای مجازی، و تأخیر در واکنش‌های قانونی، به افزایش این پدیده دامن زده است.

لازم است وزارت بهداشت، سازمان نظام پزشکی، پلیس فتا و شورای عالی فضای مجازی با هم‌افزایی، سامانه‌ای واحد برای احراز و اعلام هویت افراد فعال در حوزه سلامت مجازی ایجاد کنند. اطلاع‌رسانی مداوم درباره صفحات غیرمجاز و انتشار لیست رسمی مشاوران مورد تأیید، می‌تواند به کاهش اعتماد عمومی به سودجویان کمک کند.

رسانه‌ها نیز نقش کلیدی دارند. رسانه‌های رسمی و جریان‌ساز باید فراتر از خبررسانی صرف، به آموزش سواد رسانه‌ای و تولید گزارش‌های افشاگرانه بپردازند. راه‌اندازی پرونده‌های تحلیلی درباره پدیده «پزشک‌نمایی دیجیتال» می‌تواند مردم را نسبت به واقعیت‌ها هوشیار کند.

کلام آخر!

پدیده پزشک‌نمایی مجازی، یک تهدید نوظهور اما جدی برای سلامت فردی و اجتماعی جامعه است. این افراد، با سوءاستفاده از اعتماد عمومی، نه‌تنها منابع مالی مردم را به یغما می‌برند، بلکه جان آن‌ها را نیز به خطر می‌اندازند. برخورد با این پدیده، نیازمند عزم ملی، قانون‌گذاری شفاف، فرهنگ‌سازی مستمر و مشارکت نهادهای رسانه‌ای است.

جامعه‌ای آگاه، بهترین واکسن در برابر ویروس‌های فریب و تظاهر است.

به گزارش مجاهدت از مشرق، محمد رئیس‌زاده، در دومین کنگره کشوری چالش‌های بالینی زایمان با تأکید بر دستاوردهای قابل‌توجه ایران در حوزه سلامت مادران و زایمان، از فشارهای اقتصادی و مشکلات ناشی از کمبود حمایت‌های دولتی از جامعه پزشکی انتقاد کرد و از مسئولین خواست تا به مشکلات این بخش توجه بیشتری داشته باشند.

وی ضمن تقدیر از تلاش‌های شبانه‌روزی پزشکان و متخصصین زنان و زایمان، تاکید کرد: جان این سرزمین در دستان این گروه از پزشکان است.

رئیس زاده با اشاره به نقش حیاتی متخصصان زنان و زایمان در سلامتی جامعه، گفت: سلامتی افرادی که متولد می‌شوند و مادران در دستان شما است.

وی در ادامه از رئیس کنگره که همواره در یکی از فعال‌ترین انجمن‌ها، به ویژه در ارتباط با نظام پزشکی، نقش مؤثری ایفا می‌کند، قدردانی کرد و افزود: برگزاری چنین کنگره‌هایی در شرایط سخت کنونی بسیار ارزشمند است.

رئیس زاده همچنین با اشاره به پیشرفت‌های مهم در کاهش مرگ و میر مادران باردار در کشور، گفت: در حال حاضر، آمار مرگ و میر مادران باردار در کشور ۱۸ در صد هزار است که یک سوم پیش‌بینی‌های جهانی را شامل می‌شود. در حال حاضر، ما بین ۲۰ تا ۲۵ مرگ و میر مادران باردار به ازای هر صد هزار تولد داریم که این خود یک افتخار برای جامعه پزشکی کشور است که توانسته‌ایم این عدد مهم را تا این حد کاهش دهیم و جز کشورهای برتر در دنیا باشیم.

رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی ایران، سپس به مشکلات اقتصادی جامعه پزشکی اشاره کرد و افزود: متأسفانه قدر جامعه زنان و زایمان به‌طور شایسته درک نمی‌شود و مسئولین باید در نوع نگاه خود به جامعه پزشکی تجدید نظر کنند. دو پیش‌فرض غلط در محاسبات مسئولین ما وجود دارد که باعث ایجاد برداشت‌های اشتباه از وضعیت جامعه پزشکی شده است. یکی اینکه وضعیت پزشکان خوب است و پیش‌فرض دوم اینکه افزایش تعرفه‌ها معادل افزایش دستمزد جامعه پزشکی است.

وی با انتقاد از تصمیمات اتخاذ شده در شورای عالی بیمه سلامت افزود: حتی در شورای عالی بیمه سلامت، یکی از همکاران افزایش تعرفه را معادل افزایش دستمزد در نظر می‌گیرد. این حجم از اشتباه غیرقابل تصور است و به نظر می‌رسد که عمدی باشد. در حالی که تنها ۹ درصد از تعرفه‌ها مربوط به دستمزد جامعه پزشکی است و مابقی آن مربوط به هتلینگ، تجهیزات پزشکی و سایر اجزا است.

رئیس‌زاده سپس به آمار دستمزد پزشکان پرداخت و گفت: از سال ۱۳۹۰ تا به امروز، حق‌الزحمه پزشکان از ۳۶ هزار تومان به ۸۱ هزار تومان افزایش یافته است، یعنی کمتر از سه برابر، در حالی که حداقل حقوق کارگری ۲۳ برابر افزایش داشته است. این آمار نشان‌دهنده وضعیت بحرانی است.

وی ادامه داد: در حوزه ویزیت نیز وضعیت بدتر است. به‌طور میانگین در دنیا، ایران رتبه ۱۰۲ را در زمینه ارزش ویزیت پزشکی دارد. در حالی که ارزش ویزیت در کشورهای اطراف ایران بین ۷ تا ۱۰ دلار است.

رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی ایران در خصوص وضعیت آتی جمعیت کشور نیز هشدار داد و گفت: در حال حاضر، وضعیت جمعیت کشور اصلاً مطلوب نیست. در سال ۱۳۶۲، دو میلیون و ۲۰۰ هزار تولد زنده و ۲۲۰ هزار فوتی داشتیم. میزان مرگ و میر در آن زمان یک‌دهم موالید بود. اما در سال ۱۴۰۲، تنها یک میلیون و ۵۷ هزار تولد زنده و ۴۴۰ هزار مرگ و میر ثبت شده است، که این نشان‌دهنده کاهش شدید تولدهای زنده است.

وی همچنین از وضعیت بحرانی سه استان کشور که در حال حاضر در چاه جمعیتی قرار دارند و نرخ جایگزینی آنها بسیار پایین است، خبر داد و افزود: اگر این روند ادامه یابد، در سال ۱۴۱۵، رشد جمعیتی کشور به صفر خواهد رسید و میزان مرگ و میر با تولدهای زنده برابر خواهد شد.

رئیس‌زاده به اهمیت سلامت و پیشگیری از مرگ و میرها اشاره کرد و گفت: سه عامل اصلی مرگ و میر در کشور عبارتند از؛ بیماری‌های غیرواگیر، سرطان‌ها، بیماری‌های قلبی عروقی، حوادث جاده‌ای و تصادفات. ما باید تلاش کنیم تا حداقل جمعیت زنده را بدون دلیل از دست ندهیم. در حال حاضر، سالانه نزدیک به ۲۲ هزار تلفات جاده‌ای داریم و باید برنامه‌ریزی شود تا این آمار کاهش یابد.

وی همچنین تأکید کرد: باید بیماری‌های غیرواگیر را کنترل کنیم و نباید تنها به افزایش فرزندآوری بسنده کنیم. در این راستا، باید به‌طور جدی از مرگ و میرهای غیرضروری جلوگیری کنیم.